Tağuta mühakimə
İmam Muhəmməd Əş Şeybani (132-189 h/ 749-805 m) deyir:
ولو استودَع مسلمٌ مسلماً شيئاً وأذِن له إن غابَ أن يُخرِجه معه فارتدَّ الموْدَع ولحِق بدار الحرب ، فلحِقه صاحبُه وطلَبه منه فمنَعه ، واختَصما فيه إلى سلطانِ تلك البلاد ، فقصَر يدَ المسلم عنه ، ثم أسلمَ أهلُ الدار فالودْيعة للمُوْدَع لا سبيلَ لصاحبها عليها
وكذلك لو لم يكن الغاصب ردَّه ولكن المغصوب منه قدَر عليه فأخَذه ، ثم خاصَمه فيه الغاصبُ فردَّه عليه سلطانُ أهل الحرب
ولو أنَّ رجلين أسلمَا في دار الحرب ، ثم غصَب أحدُهما صاحبَه شيئاً ، وجحَده ، فاختصمَا إلى سلطانِ تلك البلاد ، فسلَّمه للغاصب لكونه في يده ، ثم أسلمَ أهلُ الدار ، والرجلان مسلمان على حالهما ، فالمغصوب مردودٌ على المغصوب منه
“2675: Əgər bir Müsəlman, başqa bir Müsəlmana bir şey əmanət eləsə və “əgər yoxa çıxarsa əşyanı bərabərində çıxarmasına” izin versə və əmanət edilən o adam irtidad edib darul hərbə getsə, mal sahibi ona yetişib malını tələb edərsə o da malı verməzsə və bu iki Müsəlman o bölgənin sultanına mübahisəni həll etməsi üçün müraciət edərsə, ölkənin sultanı malın müsəlmana geri verilməməsinə hökm eləsə, sonra bu ölkənin əhalisi İslama girsə əmanət əmanət buraxılan adama məxsusdur, sahibinin bu malda haqqı yoxdur.”
“2678: Əgər qəsb edən malı geri verməz, lakin qəsb edilən adam ona güc yetirib malını geri alarsa, sonra qəsb edən adam bu mövzuda onu məhkəməyə versə və hərb əhlinin sultanı malı ona geri versə hal eyni şəkildədir.”
“2679: Əgər iki nəfər darul hərbdə Müsəlman olsalar, sonra onlardan biri yoldaşının bir şeyini qəsb etsə və qəsb etdiyini inkar eləsə və bu iki nəfər bu ölkənin sultanına mübahisəni çözmək üçün müraciət eləsələr, sultan da mal onun əlində olduğu üçün malı qəsb edənə təslim etsə və sonra ölkə əhalisi o iki adam Müsəlman olduğu halda İslama girsə qəsb edilən şey qəsb edilənə geri iadə edilər.”
(Qaynaq: Əbu Bəkr Əs Səraxsi: Şərhus Siyəril Kəbir: 4/168-169/Bab: 137, Beyrut: Darul Kutubil İlmiyyə)
-------------------------------
-------------------------------
قال : ولو دخَل مسلمٌ دارَ الحرب بأمانٍ فغصَبه حربيٌّ مالاً ثم أسلَموا ، أو صاروا ذمةً ، فإن كان مِن حكْم مَلِكِهم أن الغصْبَ سببُ التملُّك سواءٌ كان المغصوب منه مستأمِناً ، أو مسلماً أو حربيًّا فلا سبيلَ للمسلم على مَتاعِه
وإن كان مِن حكْم مَلِكِهم ردُّ ذلك المالِ على صاحبِه فلم يختَصِما حتى أسلمَ أهلُ الدار ردُّ ذلك على المستأمِن
فإن اختصَما إلى ملكِهم فجحَد الغاصب وقال : هذا مِلْكِي ، ما أخذتُه منه ، فأقرَّه ملِكُهم في يدِه ، حتى يأتي المسلمُ بحجةٍ ، ثم أسلَموا ، فذلك سالمٌ للغاصب
"İmam Muhəmməd dedi: Bir müsəlman darul hərbə amanla girər, bir hərbi kafir onun malını qəsb edər və daha sonra bu kafirlər müsəlman və ya zimmi olarlarsa və oranın qanunlarına görə qəsblə əşya mülkə keçirsə müsəlmanın o əşyanı alma haqqı yoxdur. İstər qəsbə məruz qalan mustəmin, istər müsəlman, istərsə hərbi olsun.
Əgər onların qanunlarına görə mal sahibinə qaytarılmalıdırsa və o bölgə xalqı müsəlman olana qədər o iki nəfər məhkəmələşməzlərsə bu mal mustəminə qaytarılar.
Əgər (malı qəsb edilən müsəlmanla, malı qəsb edən kafir) oranın idarəçisinə mühakimə olarlarsa və qəsbçi malın özünə aid olduğunu, müsəlmandan qəsb etmədiyini iddia edər və oranın hakimi müsəlman dəlil gətirənə qədər malın qəsbçidə qalmasına qərar verərsə, daha sonra oranın xalqı müsəlman olarsa, mal qəsbçidə qalar."
(Qaynaq: Əbu Bəkr Əs Səraxsi: Şərhus Siyəril Kəbir: 5/38-39, Beyrut: Darul Kutubil İlmiyyə: 1417/1997)
-------------------------------
-------------------------------
نصَّ عليه في مواضعَ أُخَرَ مِن المبسوط فإنه قال : مسلمٌ وذميٌّ حكَّما ذميا جازَ حكْمه على الذمي دون المسلم , وكذلك مسلمٌ وذميٌّ حكَّما مسلماً وذمياً , فإن حكَمَا للمسلم على الذمي جازَ , وإن حكَما للذمي على المسلم لا يجوز كما لو حكَّما عبْدا وحُرًّا فحكَما لم يجزْ حكمُهما ؛ لأنَّ
حكمَ العبد لا يجوز فبقي الحرُّ مُنفرِدا بالحكم وقد رضِيا بتحكيمهما فلا يَنفرد أحدُهما به
حكَم ذميٌّ بين المسلمَين فأجازَاه لم يجزْ ، كما لو حكَّماه في الابتداء
“(İmam Səraxsi) “Əl Məbsut” isimli kitabının digər yerlərində də bunu bildirmişdir. Beləki o demişdir:
Bir müsəlman və bir zimmi başqa bir zimmini hakim təyin etsələr onun zimmi haqda hökmü caiz, müsəlman haqda caiz deyildir.
Eləcə də bir müsəlman və bir zimmi, biri müsəlman biri zimmi olan heyəti hakim təyin etsələr, heyətdəki hər iki şəxs də zimminin əleyhinə müsəlmanın lehinə hökm versələr caizdir. Yox əgər, zimminin lehinə müsəlmanın əleyhinə hökm versələr caiz deyil.
Necəki, onlar bir kölə və bir hürrdən ibarət heyəti hakim təyin etsəydilər və o iki hakim hökm versə hökmləri caiz olmazdı. Çünki, kölənin hökmü caiz deyil. Hürr olan hökmdə münfərid/tək qalır. Hökmə baş vuran kimsələr isə o ikisinin bərabər hökmünə razı olmuşdu. Buna görə də onun haqqında sadəcə biri hökm verməz.
Həmçinin bir zimmi iki müsəlman arasında hökm versə və müsəlmanlar bunu qəbul etsələr də, müsəlmanların zimmini başdan hakim təyin etmələri halında olduğu kimi caiz olmaz.”
(Qaynaq: Nizamuddin Əl Bəlxi: Əl Fətava Əl Hindiyyə: 3/374, Beyrut: Darul Kutubil İlmiyyə: 1421/2000)
----------------------------------
----------------------------------
Ehlitevhid.com saytından götürülmüşdür.
