İnkar mümkündür?

"Hər kəs cahildir" deyər Will Rogers. "Yalnız sahələri fərqlidir." Məsələn bir mühəndis üçün həkim, həkim üçün də mühəndislik bir cəhalət sahəsidir. Dini inanclar isə, zamanımızda bir çox kimsə üçün ortaq bir cəhalət budağını təşkil edir. Nə var ki, bir çoxumuz bu həqiqətə laqeyd yanaşmağa uyğunuq. Bu üzdəndir ki, bəzi adların başında iştirak edən ünvanlar bizi aldadar və o kimsənin inkarında bir məlumat qırıntısı və bir dəyər axtarmağa məcbur edər.

Halbuki inkar, adı üzərində, tanımamaqdır, bilinməkdədir, rədd etməkdir. Bunlar isə, yoxluq ifadə edən hərəkətlərdir. Yoxluğun məlumatı olmaz. Tanımamaq məlumatın deyil, məlumatsızlığın ifadəsi və nəticəsidir. Bu səbəbdən, adam başqa sahələrdə nə qədər dərin məlumat sahibi olursa olsun, tanımadığı şey haqqındakı cəhalətini mövcud məlumatıyla kompensasiya etməsi mümkün deyil, eynilə siyasət məlumatıyla biologiya da ehkam kəsmək mümkün olmadığı kimi.

İnkar etmək asandır. Adam gözünü bağlayar, sonra "Yoxdur" deyər. Bu mövzuda bir Avstraliya yerlisi ilə bir kürsü başçısının, Əbu Cəhil ilə Darvinin arasında fərq yoxdur. Bunların inkar etdikləri şey haqqındakı məlumatlarını müqayisə etmək, bir silsilə sıfırı bir-biriylə müqayisə edərək hansının daha böyük olduğunu anlamağa çalışmaq qədər əbəs olar. Hətta inkar üzərinə bir münaqişə icra etmək də qeyri-mümkündür; çünki olmayan şeyin olmayan ünsürlərini istifadə edərək bir yerə çata bilməzsiniz. İnkar əhlinin o qədər dəlillər qarşısında inkarında müqavimət göstərməsinə səbəb də budur. William G.McAdoonun, dediyi kimi, "Cahil bir adamı münaqişədə məğlub etmək mümkün deyil."

İman isə, hansı səviyyədə olursa olsun, bir məlumatın nəticəsi və ifadəsidir. İmanın qüvvəti, məlumatın səviyyəsinə paralel bir artar. Neyə inanıram? Özünə iman ilə bağlandığım şəxs necə bir Şəxsdir? Xüsusiyyətləri, sifətləri nələrdir? O, ətrafımızdakı aləmdə necə iş görər? Necə yaradar, necə yaşadar? Məndən gözlədikləri nələrdir? Mən Ondan nələr gözləyə bilərəm və bu gözlədiklərimə necə qovuşa bilərəm? Bunlar kimi bir çox problemin gətirdiyi məlumatlar, imanı şəkilləndirər. Necə ki Quranda, "Allahdan ancaq alimlər qorxar" buyurulmaq surətiylə imanın bir məlumat nəticəsi olduğunu açıqca bildirməkdə, göylərin və yerin "ağıl sahibləri üçün, "məlumat sahibləri" üçün Allahı tanıdacaq dəlillərlə dolu olduğunu bir çox ayədə xatırladılmaqdadır.

Həqiqətə Doğru, C: 3, Zəfər Nəşrləri