Səlim qəlb nə deməkdir? (1)

يَوْمَ لَا يَنفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ • إِلَّا مَنْ أَتَى ٱللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ

"O gün ki, nə var-dövlət, nə də oğul-uşaq bir fayda verməyəcək. Ancaq səlim bir qəlblə Allahın hüzuruna gələnlərdən başqa!” (Şuəra/88-89)

-------------------------------------

Təfsiri:

"Səlim qəlb"in nə olduğu xüsusunda, görüş ayrılıqları vardır:

• "Şəkk və şirkdən uzaq qəlb" deyə açıqlanmışdır. Günahlara gəlincə, heç kim, günahlardan özünü qurtara bilməz.

Bu açıqlamanı, Qatadə, ibn Zeyd və müfəssirlərdən bir çoxları vermişlərdir.

• Səid b. əl-Müsəyyəb belə deyir:

"Səlim qəlb, sağlam qəlb deməkdir, ki, o da, möminin qəlbidir. Çünki kafir ilə münafiqin qəlbi, xəstədir. Necə ki, uca olan Allah, Bəqərə surəsi 10-cu ayətdə belə buyurmaqdadır:

فِى قُلُوبِهِم مَّرَضٌ فَزَادَهُمُ ٱللَّهُ مَرَضًا...

"Onların qəlblərində, xəstəlik vardır və Allah da, onların xəstəliyini artırmışdır..."

• əbu Osman əs-Səyyari deyir:

"Belə bir qəlb, bidətlərdən uzaq və sünnəti hüzur ilə qəbul edən bir qəlbdir."

• əl-Həsən belə deyir:

"Səlim qəlb, mal və övlad afətlərindən özünü qurtarmış qəlbdir."

• Cüneyd deyir:

"Səlim, lüğətdə: '(zəhərli bir heyvan tərəfindən) sancılmış' deməkdir. O halda, bu sözün mənası: 'uca Allahın qorxusundan dolayı sanki sancılmış kimi olan qəlb' deməkdir."

• əd-Dahhak belə deyir:

"Səlim qəlb, xalis qəlb deməkdir."

• Mən (Qurtubi) isə, deyirəm ki:

Bu açıqlama (xalis qəlb mənası), ümumi olaraq bütün sözləri bir arada ifadə edə bilməktədir və gözəl bir açıqlamadır. Yəni pislənməsi lazım gələn bütün pis vəsflərdən uzaq; buna müqabil olaraq isə, gözəl vəsflərlə bəzənmiş qəlb deməkdir. Doğrunu ən gözəl bilən, Allahdır.

• Urvədən belə dediyi rəvayət edilmişdir:

"Oğullarım, lənət oxuyanlar olmayın. Çünki İbrahim heç bir şeyə lənət oxumadı. Uca Allah:

إِذْ جَآءَ رَبَّهُۥ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ

"Bir zaman o, öz Rəbbinin yanına səlim bir qəlblə gəlmişdi." (Saffat/84) buyurmaqdadır.

• Muhamməd b. Sirin belə deyir:

"Səlim bir qəlb:

~ Allahın, haqq olduğunu;

~ Qiyamətin, mütləq qopacağını;

~ uca Allahın, qəbirdəkiləri mütləq dirildəcəyini

bilməsi deməkdir."

• Muslimin "Səhih"ində yer alan bir rəvayətə görə, Peyğəmbər (sallallahu aleyhi və səlləm) belə buyurmuşdur:

"Cənnətə, qəlbləri eynilə quşların qəlblərini xatırladan bəzi kimsələr girəcəkdir."

Doğrusunu ən gözəl bilən Allahdır. Hərhalda bununla, bunu qəsd etməkdədir:

"Bu qəlblər, hər cür günahdan uzaq, hər cür qüsurdan təmizlənmiş olmaq cəhətindən, quşların qəlblərini xatırladır. Bu qəlblər, dünya işləri nədir bilməzlər."

• Ənəs b. Malikdən də belə dediyi rəvayət edilmişdir:

Allah rəsulu (sallallahu aleyhi və səlləm), belə buyurmuşdur:

"Cənnət əhlinin çoxu, əbləhlərdir."

Bu, səhih bir hədisdir. Bundan məqsəd isə:

"Allaha üsyndan heç xəbərdar olmayan kimsələrdir."

~ Əl-Əzhəri deyir:

"Burda "əbləh" sözündən məqsəd: təbiəti etibarı ilə xeyirli olan və şərdən qafil, şərri bilməyən kimsə deməkdir."

~ Əl-Qutəbi isə, belə deyir:

"Əbləh kimsələr, ümumilikdə qəlblərində pis niyyətin, pis düşüncənin heç olmadığı; və insanlara hər zaman hüsn-ü zənn bəsləyən kimsələrdir."

(Qurtubi, "əl-Cami li Əhkami'l-Quran" təfsiri)

---------------------------

Əlavələr:

Səlim qəlb, nə deməkdir? (2)

https://suallarlaislam.com/m%C9%99qal%C9%99/s%C9%99lim-q%C9%99lb-n%C9%99...