Lider Forex adlı programla pul qazanmaq caizdirmi?

The Details of the Question
Azerbaycanda qızılın,gümüşün,neftin ve.b bir cox dunya bazarı mallarının eniş ve yükselişi ile maraqlanan ve buna pul yatıraraq deqiq texminle pul qazandıran program mövcuddu Lider Forex eger mümkünse bu programin çalışma şekli ile maraqlanıb onun ne derece caiz olduğu barede şerh yazasız.. Teşekkur edirem indiden..
The Answer

Dear Brother / Sister,

Və aleykumusSalam və Rahmətullah. 

Forex sistemi ilə qazanılan pul halaldırmı?

Əgər bu sistem İnglizce FOReign EXchange'ten qısaldılmış olan Forex isə bu, ölkələrin milli pul vahidlərinin dəyişmə bazarıdır. Yəni bir növ valyuta ilə başqa kursların alındığı və ya satıldığı bazardır. Valyuta paritelerinin (Yəni pul vahidi dəyərinin digər pul vahidinin dəyərinə bölünməsi deməkdir.) Qiymətləri burada müəyyən edilir. Bazarın əsas iştirakçıları banklar və broker şirkətləridir. Broker şirkətləri müştərilərinin alış / satış istəklərini yerinə yetirirlər

Dünyanın ən böyük bankları bir-birləriylə xüsusi ünsiyyət şəbəkəsi ilə əlaqəlidirlər. Bütün əməliyyatlar bu bank şəbəkəsi köməyiylə reallaşır. Bu məlumat şəbəkələrindən hər hansı bir bankın verdikləri dollar və ya avro qiymətini dərhal öyrənilə bilər. Dünyadakı valyuta qiymətləri sərbəst bazar (dalğalı bazar) qaydalarının tələbləri ilə müəyyən edilir, dövlətlər buna sərbəst bazar qaydaları çərçivəsində nadir hallarda qarışırlar. İki bankın verdikləri parite qiymətləri arasında fərqin olması halında nəzəri olaraq ucuz olanı alıb baha satıla bilər. Bu vəziyyətdə bazardakı ucuzdan alış və baha satış qısa zaman içində iki tərəfdə da qiymətləri bərabərləşdirir. Bu görə dünya üzərində parite qiymətlərində eyni zaman içində bir dəyişiklik olmaz. Lakin parite qiymətləri zaman içində çox dəyişə bilər. Bu dəyişmə xaotik deyil; hər zaman müəyyən qaydalar çərçivəsində olur. Bu qaydaları bilən adam bu dəyişmələrin nə istiqamətdə və nə zaman olacağını təxmin edə bilər.

Bu növ pul bazarlarında adam, dollar və avro kimi başqa ölkələrə aid pulları satın almaqla hər nə qədər o ölkələrin iqtisadiyyatına töhfə olsa da, bu əməliyyat əsnasında faizli əməliyyat yerinə yetirmiş olmaz.

Forex bazarının zərərləri belədir:

-Depozit Olunan pulun dörd yüz qatı alış-satışın gerçəkləşdirilməsi mövzusu isə; sərf əqdində (qızıl, gümüş, valyuta, AZN və s. pul cinsindən olan şeylərin bir-birləriylə dəyişdirilməsində / satılmasında əvəzlərin nəğd olması lazım olduğundan uyğun olaraq, əvəzlərdən birinin kreditlə olması halında edilən əməliyyatı faizə çevirəcəyindən, yalnız yatırılan pul (depozit) qədər alış-satış həyata keçirilməlidir. Yəni adam min dollarlıq bir hesabı varsa bundan daha çoxu ilə əməliyyat edə bilməz. Əks təqdirdə bu əməliyyatda faiz narahatlığı ehtimalı vardır. Faizin hər növü isə dinimizdə haramdır.

- Frox bazarında əməliyyat etmənin caiz olmamasının səbəbi yalnız leverage sisteminin mövcud olması da deyildir. Çünki bu cür bazarlar beynəlxalq xarici pul vahidlərinin, qızıl, platin və neft kimi müxtəlif qiymətli faydalı qazıntıların bir-birləriylə anlıq dəyişildiyi və anlıq dalğalanmalardan pul qazanılan bir bazardır. Pul dəyişmələrində də Hz. Peyğəmbər, "veresiye (borcla) ilə veresiyenin (borcun) mübadiləsini yasaqlamışdır" (Suyuti, əl-Camius-Sağir, 6/330. Hədis No: 9470). Bu etibarla, maliyyə mübadilələrində əvəzlərdən ən az birinin nəğd olması, digər əvəzin də ödəmə gününün təsbit edilməsi lazımdır. Əvəzlərdən hər ikisinin də kreditlə olması caiz olmaz. Bu barədə üləma icma etmişdir (görüş birliyinə varmışdır). Buna görə forex bazarında leverage olsun və ya olmasın valyuta alış-satış caiz deyildir. Çünki forex bazarında alış-veriş edildiyi anda təslim və təsəllüm (verilən bir şeyi təslim almaq) gerçəkləşməməkdədir. Halbuki dinimizə görə qızıl, valyuta və fond növündən dəyərlərin gələcəkdə təslim alınması və əvəzlərinin də gələcəkdə təslim edilməsi şəklində bir əqd caiz deyildir. Bu cür bir əqd üzərindən ediləcək olan digər əməliyyatlar də caiz deyildir. (Diyanət İşləri Başqanlığı)

Xülasə:

- Kompüter mühitində alış-veriş prosesi etmək caizdir.

- Bu əməliyyat əgər bir valyuta alış-verişi isə, valyuta alış-verişinin nəğd olması halında caizdir.

- Şirkətdən faizsiz borc alına bilər. Və bununla yenə valyuta alış-verişi edilə, vəkalət yolu ilə edilə bilər. Ancaq, əgər bu alınan borc, ta başdan etibarən tərəflərdən birinə və ya hər ikisinə bir mənfəət təmin etməyi də məqsəd qoyursa, bu rəftar faiz olacağından haramdır. Çünki bir hədisdə "Hər hansı bir mənfəət təmin edən borc əqdi bir növ faizdir" (Suyuti, əl-Camiu`s-Sağlır, 2/94) deyilməkdədir.

Mövzuyla iligli Diyanət İşləri Başqanlığının verdiyi cavab belədir:

Şübhəsiz, pul cinsindən olan şeylərin bir-birləriylə dəyişdirilməsində (sərf əqdində, alınıb satılmasında) əvəzlərin nəğd olması lazımdır. Əvəzlərdən birinin kreditlə olması, edilən əməliyyatı faizə çevirər. Buna görə dollar və avro kimi xarici pulların vədə fərqi tətbiq olunmasa belə kreditlə olaraq satılması caiz deyildir. Pulun borc alınıb verilməsində isə faiz cərəyan etməz.

Hz. Peyğəmbər, "borcla ilə borcun mübadiləsini yasaqlamışdır" (Suyuti, əl-Camius-Sağir, 6/330. Hədis No: 9470. Hâkim'in Müstədrək'inə, Beyhəqi'nin Sünən'inə istinadən). Bu etibarla, maliyyə mübadilələrində əvəzlərdən ən az birinin nağd olması, digər əvəzin də ödəmə gününün təsbit edilməsi lazımdır. Əvəzlərdən hər ikisinin də kreditlə olması caiz olmaz. Bu barədə üləma icma etmişdir (görüş birliyinə çatmışdır).

Yuxarıda izah etdiyiniz əməliyyatlar alın tərinə söykənmədiyi, garar / aldatma ehtiva etdiyi, hamısı əldə olmayan bir pulla alış-veriş edildiyi və fərziyyələrə açıq olduğu üçün caiz deyildir.

 

Forex'də krediti və kaldıraçsız (nonleveraged) sistemi caizdirmi?

Forex, beynəlxalq spot valyuta bazarı əməliyyatları olaraq da ifadə edilir. Bu mövzu ilə iştiğal edənlərin şərhlərinə görə:

"Forex bazarında investisiya edəcəyiniz təminatın 200 qatına qədər mövqe ala, əməliyyat edə bilmə limitiniz vardır. Yəni yatırmış olduğunuz 1 $ üçün sizə 200 $ lıq əməliyyat etmə imkanı verilir. Bu səbəbdən investorların etdikləri fiziki əməliyyatlara görə istifadə leverage nisbətində mənfəət əldə etmə imkanı vardır. Riskinin isə yatırmış olduğunuz təminatla məhduddur. İnvestorlar digər investisiya vasitələrində əllərində olmayan bir malı sata bilməz. Bir satış əməliyyatı meydana gələ bilməsi üçün daha əvvəlindən mütləq bir alış əməliyyatının olmuş olması lazımdır. Ancaq forex bazarında bir paritedə alış etmədən, əgər o pariteləri düşəcəyini düşünürsünüzsə birbaşa satış edə bilərsiniz. Dolayısı ilə düşən bazar şərtlərində da qazanclar əldə edə bilərsiniz. "

Forex izah edilən bu şəkli göz önünə alındığında bu əməliyyatı (bu şəkildə valyuta alış satışını) müştəriləri adına edən təşkilatlar və şəxslər -açıq bir vəkalət əqdi olmasa belə- əməliyyatı, müştərinin vəkili olaraq etmiş olurlar. Bu vaxt müştərinin özlərinə verdiyi / yatırdığı pulun iki yüz qatına qədərini da onlara borc verir və bu pul ilə də valyuta alıb satırlar.

Yaxşı bu qədər pulu nə üçün borc verirlər? Müştəriyə yaxşılıq olsun (karz-ı həsən) deyə mi, yoxsa özləri üçün zəmanət olan qazancı təmin etmək və genişləndirmək üçün mi?

Əlbəttə ikincisi. Çünki müştərinin yatırdığı təminat var, zərər olursa bu təminatdan zərər ödəniləcək. Mənfəət olursa müştərinin hesabına yazılacaq amma əməliyyat edən da komissiya alaraq qazanc təmin edəcək. Yəni burada bir "mənfəət təmin edən borc vermə" vəziyyəti var ki, fiqhdə bu caiz görülmür.

Vəkil adına edilən əməliyyat zərər etdiyində bütün zərəri onun boynuna götürməsi lazım olarkən "yalnız təminatı ilə məhdudlaşdırılması" da fiqh ölçülərinə sığmır.

Əldə olmayan, satın alınmamış pulun satılması (madûmun(mövcud olmayanın) satışı) feli olaraq təslim və ya təslim şərti olmadığı üçün yenə fiqhdə caiz görülmür.

"Bu əməliyyatın cəmiyyətə, ölkə iqtisadiyyatına faydası vardırmı?" sualına veriləcək cavab "xeyr" dir.

Normal, fiqhdəki sərf qaydalarına uyğun valyuta alış-verişi qanunidir.Əlbəttə insanlar möhtac olduqlarında xarici pulları alarlar və satarlar. Bunun da ən əhəmiyyətli şərti alış satışın nəğd olmasıdır.

 

Yazıçı

Xeyrəddin Qaraman (Prof. Dr.)

Suallarla İslam

Müəllif:
Suallarla İslam
Subject Categories:
Read 69 times
In order to make a comment, please login or register