3-)
Hz. Məryəmə İsa peyğəmbərin müjdələnilməsi
Hz. Məryəm, Məscidi Əqsanın şərq tərəfindəki otağında davamlı ibadətlə məşğul idi. Yanına Hz. Zəkəriyyədən başqa kimsə girib çıxmırdı. Buna baxmayaraq Hz. Məryəm qapısını örtülü saxlayardı. (Məryəm, 16-17; m. Vehbi, a.k.ə., VIII, 3200.) Beləcə iffətini qoruyurdu... Bir gün Hz. Məryəm otağında ibadət halında ikən, Hz. Cəbrayıl gəldi. Gənc bir insan surətinə girmişdi. Hz. Məryəm birdən tanımadığı bir kişini, qarşısında görüncə ürkdü. Nə məqsədlə gəldiyini bilmədiyindən qorxaraq belə səsləndi:
- Ey xarici! Sənin pisliyindən Allaha sığınıram. Əgər Allahdan qorxun varsa, yanımdan çıx get. Şərindən əmin et məni... (Məryəm, 18)
Cəbrayıl (ə.s.)ın bu şəkildə gəlməsi, Məryəm üçün eyni zamanda bir imtahan idi. Cənabı Haqq onun, iffətini nə dərəcə qoruduğunun ortaya çıxmasını diləyirdi.
Hz. Cəbrayıl, Məryəmin qorxusunu aradan qaldırmaq üçün dərhal özünü tanıtdı. Cəbrayıl olduğunu bildirdi. (Məryəm, 19) Hz. Məryəm rahatlamış, qarşısındakının Cəbrayıl olduğuna inanmışdı. (Hz. Məryəmin qarşısındakının Cəbrayıl olduğuna inanması Cənabı Haqqın onun nəfsində yaratdığı bir əminlik, zəruri bir məlumat səbəbiylədir.) Bunun üzərinə Cəbrayıl (ə.s.), Allah tərəfindən göndəriliş səbəbini izah etməyə başladı:
- Ey Məryəm, Allah sənə şanı uca, tərtəmiz, nur topu kimi bir oğul verəcək. (Məryəm, 19) Bu uşaq gələcəkdə Peyğəmbər olacaq. Beşikdə ikən insanlarla danışaraq, onları ortağı və bənzəri olmayan Allaha ibadətə çağıracaq. Qovuşacağın bu bənzərsiz nemət üçün, Allaha daha çox şükr etməyin, daha çox ibadət etməyin lazımdır. (Al-İmran, 46) dedi.
Hz. Məryəm bu gözlənilməz müjdə qarşısında çaşıb qaldı. Özü evli olmadığı halda uşağı olacağı xəbərini, heyrətlə qarşıladı.
- Mənim necə uşağım ola bilər ki, evli bir qadın deyiləm. Heç bir zaman namusumu ləkələyəcək bir yola da girmədim. (Məryəm, 20; Al-İmran, 47) deyərək bu heyrətini Hz. Cəbrayıla ifadə etdi. Hz. Cəbrayıl cavab olaraq:
- Allah hər şeyə gücü çatandır. O, dilədiyini yaradar. Bir şeyə qərar verincə ona "ol" deyər, o da olar. Sənin uşağını da. Ucalığına və qüdrətinə əlamət olaraq atasız yaradacaq" (Məryəm, 21; Al-İmran, 47) buyurdu.
Bu sözlərdən sonra Hz. Cəbrayıl, Hz. Məryəmə doğru nəfəs üfləyərək (maqnetik bir təsir edərək) çıxıb getdi. O sıralarda Hz. Məryəm, 15 yaşında idi.
Artıq ilahi iradə, Hz. İsanın bədənə gəlməsini təqdir etmişdi. Bu iş şübhəsiz olacaqdı. Hz. Məryəmin Cəbrayıl (ə.s.)a bu işin necə ola biləcəyinə dair soruşduğu sual, ilahi qüdrətə qarşı bir şübhəsi olduğu üçün deyil. Hz. Cəbrayıl, ona insanlıq aləmində Hz. Adəmdən bəri ilk dəfə baş verəcək olan möcüzə bir hadisəni xəbər verirdi: Atasız uşaq sahibi olmaq... Hərçənd Hz. Adəm, həm atasız, həm də anasız olaraq palçıqdan yaradılmışdı. Onu yaradan qüdrət, əlbəttə Hz. İsanı da yarada bilərdi. Lakin aradan çox uzun zaman keçmiş; nəsillərin çoxalması həmişə nigah yoluyla cərəyan etmişdi. Artıq başqa cür uşağın dünyaya gəlməsi, sanki qeyri-mümkün görünürdü. Bu qədər zaman sonra təkrar atasız bir uşağın dünyaya gələcəyini xəbər vermək; əlbəttə birdən-birə heyrət və qarışıqlığa səbəb ola bilərdi. Hz. Məryəmin heyrəti, buna görə idi. Aləmdə kimsəyə nəsib olmamış belə bir fövqəladə hadisəyə tabe olmaq, onu həyəcanlandırmış; çaşdırmışdı. Ayrıca bir də digər insanlara nə deyəcəkdi? Onlara bu vəziyyəti necə qəbul etdirəcəkdi? Atasız uşağı olduğuna inanardılar? Həyəcanlanmasında, bu cəhətin ağlına gəlmiş olmasının payı da böyükdür.
Hz. İsanın Doğuşu
Hz. Məryəm, Cəbrayılın bu müjdəsindən sonra ibadətlərini artırdı. Allaha daha çox şükr etməyə başladı.
Aradan bir müddət keçdi. Hz. Məryəmdə hamiləlik əlamətləri meydana çıxdı. Buna görə Hz. Məryəm, insanlardan uzaq, kimsənin bilmədiyi və gəlmədiyi bir yerə çəkildi. (Məryəm, 22) Burada uşağının doğulmasını gözləyirdi.
Hamiləlik halı çox zəhmətli idi. Hz. Məryəmin günləri kədər və çətinlik içində keçirdi. Bir gün qaldığı yerin bağçasında gəzişərkən, quru bir xurma ağacının altına gəlmişdi. Sancıları da xeyli artmışdı. Xurma budağına yapışaraq düşünməyə başladı: İnsanlar onu yaxşı, təmiz, iffətli bir qız olaraq tanıyırdılar. İndi qucağında bir uşaqla qarşılarına çıxsa, nə deyərdilər görəsən? Deyiləcək sözlərin acılığı və ediləcək ittihamların qorxuncluğu qarşısında, Hz. Məryəmin ürəyi az qala dayanırdı. Öz-özünə:
- Kaş ki daha əvvəl ölsəydim də unudulub getsəydim. (Məryəm, 23) deyirdi.
Birdən Hz. Məryəmin budağına yapışdığı quru xurma ağacının yaşıllaşıb meyvə verdiyi görüldü. (M. Vehbi, a.k.ə., VIII, 3206, ayrıca bx: Beyzavi.) Quru bir ağacın yaşıllanıb meyvə verməsi ilə, Məryəmin atasız uşaq doğması arasında böyük bir bənzərlik vardı. Hz. Məryəm bu xüsusu düşünərək təsəlli tapdı, çətinliklərinin yüngülləşdiyini hiss etdi.
Hamiləliyinin 9-cu ayının sonunda Hz. Məryəm, oğlu İsanı dünyaya gətirdi.
Hz. İsanın doğumu ilə Hz. Məryəmin narahatlığı artmışdı. İnsanlar içinə bu halıyla necə çıxacağını düşünməyə başlamışdı. "Bu uşaq haradan gəldi?" deyə soruşsalar, nə cavab verəcəkdi?
Hz. Məryəm, bu düşüncələr içində kədərli kədərli oturarkən, birdən bir səs eşitdi. Eşitdiyi səs:
- Əsla kədərlənmə anam! deyirdi. Hz. Məryəm çaşmış halda qucağındakı körpəyə baxdı. Bəli, səs ondan gəlirdi və belə davam edirdi:
- Ana!. Sənin Rəbbin səndən şanı uca bir oğlan (yəni məni) yaratdı. (Məryəm, 24. M. Vehbi, a.k.ə., VIII, 3206-3207 Ayədə keçən serriyen sözü bir mənaya görə Seyid mənasına Hz. İsadır. Digər bir sözə görə kiçik bir çay deməkdir. Bəzi rəvayətlərə görə, Hz. İsa doğularkən, ayağını basdığı yerdə, möcüzə olaraq kiçik bir mənbə meydana gəlmiş, Hz. Məryəmin su ehtiyacını Cənabı Haqq bu surətlə aradan qaldırmaqla onu təsəlli etmişdir. Biz bu iki mənanı da nəzərə aldıq.) Ey ana! Daha əvvəl əlinlə yapışdığın o xurma ağacını özünə doğru silkələ. Yerə tökülən meyvələrindən ye. Susadığında da ayağının altından axan bu mənbədən iç. (Rəvayətə görə Hz. İsa doğulduğunda ayağının dəydiyi yerdə, Cənabı Haqq bir su mənbəsi ortaya çıxarmışdı).
Əgər insanlar sənə məndən soruşsalar, onlara "Mən Rəhman olan Allaha oruc həsr etdim. Bu gün heç kimlə danışmayacağam" deyərək məni göstər. (Məryəm, 25-26; M. Vehbi, a.k.ə., VIII, 3207)
Hz. İsa, Allahın ilhamı və qüdrətiylə yeni doğulmuş bir körpə olduğu halda danışır, anasına yol göstərib təsəlli verirdi.
Zəkəriyyə Peyğəmbərin şəriətində insanlarla danışmadan oruc tutula bilirdi. Kiçik İsa anasından bu şəkildə davranmasını istəyir, insanlara lazımlı cavabı özünün verəcəyini ifadə edirdi.
Həqiqətən də Hz. Məryəmin özünü müdafiə ilə təmizə çıxarması çox çətin idi. Onları ancaq qundaqdakı bir uşağın danışıb vəziyyəti susdura bilər, bu işin bir möcüzə olduğuna inandıra bilərdi.
Hz. İsanın Atasız Doğulmasını Quran Necə İzah Edir?
• Hz. İsa, Hz. Adəmin Bir Oxşarıdır.
Xristianlar, Hz. İsanın atasız olduğunu qəbul etməzlər. Atasız heç kimin ola bilməyəcəyini iddia edərək -haşa- Hz. İsanın, Allahın oğlu olduğunu iddia edərlər. Qurani Kərim onların bu etiqadlarını bu ayə ilə rədd etmişdir:
- Allah yanında İsa da (İsanın atasız dünyaya gəlmiş də) Adəm kimidir. Allah onu (Adəmi) torpaqdan yaratdı. Sonra ona: "(Bəşər) ol!" - dedi, o da oldu. (Al-İmran, 59) Bilindiyi kimi bənzətmələrdə özünə bənzədilən şey, bənzətmə səbəbində bənzədiləndən daha qüvvətli olmalıdır. Ayədə edilən bənzətmədə; Hz. İsa, Hz. Adəmə bənzədilmiş Hz. Adəm bu bənzətmədə möcüzəlik baxımından daha irəlidir. Yəni hər ikisi də atasız yaradılmada müştərək olmaqla birlikdə Hz. Adəmin anası da yoxdur.
Bu bənzətmədən məqsəd, inkarçıları susdurmaq və şübhə mövzusu olan xüsusu da kəsib ataraq həqiqəti izah etməkdir. Sözün özü:
Hz. İsa möcüzə şəkildə yaradılmış bir insandır. Onun bu şəkildə yaradılmasından ötəri, Xristianların iddia etdikləri kimi tanrı olması lazım deyil. Yəhudilərin cürət etdikləri böyük böhtana da yer qalmaz. (h. Cisri, a.k.ə., 644)
Dr. Haluk Nurbaki də Hz. İsanın atasız doğuşuna bu elmi izahı etməkdədir:
- Bir insanın hüceyrələrində onun genetik şifrələri gizlidir. Heç bir hüceyrə bu şifrəni açaraq yeni bir insan meydana gətirmə imkanına sahib deyil. Tək cinsiyyət hüceyrələri bu şifrələri həll edəcək şəkildə yaradılmışdır. Ancaq bu hüceyrələrin törəməyə hazırlıq mərhələləri fövqəladə maraqlıdır. Bir qadın artıma hüceyrəsini ələ alsaq (ovum dediyimiz çox böyük bir hüceyrə) ətrafında hələ yaxşıca tanına bilməyən zəngin kimyəvi maddələrlə çevrili bir bütün olaraq vardır. Hər qadın ortalama olaraq dörd yüz dənə bu tərz hüceyrə daşıyar. Yetkinliyə gəldiyindən etibarən bu hüceyrələr hazır vəziyyətə gəlir. Bu hüceyrələrin hər birisi etina ilə yaradılmışdır. Çünki ədədləri hüceyrə biologiyası baxımından dörd yüz kimi fövqəladə az bir ədədi təmsil etməkdədir. Hər ay bu hüceyrələrdən bir dənəsi, qarışıq bir hormonal nizam içərisində bir az daha rötuşlanarak qarın boşluğuna, oradan artıma kanalları vasitəsiylə artıma borularına alınar. Bu hüceyrələrin rötuş dediyimiz mərhələsi sanki ortasından ikiyə kəsilmə hadisəsidir. Ovum deyilən bu hüceyrələr, yeni bir insanın meydana gətirilməsi üçün hərəkətə keçərkən genetik şifrələr yarısından kəsilməkdədir. Bu halda; əsl möcüzə atasız uşaq doğmaq deyil, atalı uşaq doğmağa məcbur olma hadisəsidir.
Bu bioloji həqiqətlər düşünülsə; bir elm adamının, Hz. İsanın atasız doğumuna "qeyri-mümkün" deməsi, "mən biologiya bilmirəm" deməkdir. Ancaq, bir yumurta hüceyrəsinin şifrələrini açaraq öz başına törəməyə davam edib insanı meydana gətirməsi üçün mütləq Cənabı Haqqın xüsusi bir müdaxiləsi lazımdır.
Məryəm sürəsində bu incəlik fövqəladə üstün bir elmi möcüzə olaraq dilə gətirilməkdədir. Cəbrayılın, Məryəmi ışınlaması yaxud ona bilmədiyimiz maqnetik bir təsir etməsi bu həqiqəti dilə gətirməkdədir. Yoxsa, Cənabı Haqq, "Mən istədim, Hz. İsanı Məryəmin rəhmində xəlq etdim" deyərdi. Əksinə, Cəbrayıl vasitəçiliyi ilə Cənabı Haqqın xüsusi bir müdaxiləsinin bildirilməsi biologiyadakı bu həqiqəti vurğulamaq üçündür.
Bu gün laboratoriyalarda edilən; inanmış, inanmamış bütün elm adamlarının araşdırmaları da, istər fərqində olsunlar, istərsə olmasınlar bu ayənin sirrindən istifadə etməkdədirlər" (Haluk Nurbaki, Qurani Kərimdən ayələr və Elmi həqiqətlər)
• Quranda Hz. İsanın Anasının Adı İlə Keçməsi
Qurani Kərimdə heç bir peyğəmbər "Filanın oğlu filan" şəklində atasına və ya anasına nisbət edilərək keçməməkdədir. Bütün peyğəmbərlər, yalnız adlarıyla zikr edilmişlər: Adəm, İdris, Nuh, Hud kimi. Halbuki Hz. İsa haqqında varid olan bütün ayələrdə, Hz. İsa "Məryəm oğlu İsa" olaraq keçməkdə və anasına nisbət edilməkdədir. Qurani Kərim bu ifadəsiylə, Hz. İsa haqqında ortaya çıxan bütün səhv fikir və haqsız isnadları rədd etməkdədir. Belə ki:
Hz. İsa Xristianların iddia etdiyi kimi "haşa" Allahın oğlu deyil. O, Hz. Məryəmdən doğulmuşdur. İnsanlardan fərqi isə Allahın qüdrətiylə atasız olaraq doğulmasıdır. Cənabı Haqq daha əvvəl Hz. Adəmi həm anasız, həm atasız yaratmışdı. Hz. İsa da onun bir bənzəridir. Buna görə də ilah deyil.
Hz. İsa Yəhudilərin iddia etdikləri kimi -haşa- Yusifin oğlu da deyil. (Yusif, Hz. Məryəmin əmisi oğlu idi. Müqəddəs kitabın rəvayətinə görə Hz. Məryəmin nişanlısı idi. Yəhudilər Hz İsanın atasız olmadığını, Məryəmin nişanlısı Yusifdən olduğunu deyirlər. Beləcə Hz. Məryəmə böyük bir böhtan atırlar.) O Allahın Məryəmə ilkə etdiyi bir sözdür. Atasız olaraq "kün" əmriylə yaradılmışdır.
Hz. Peyğəmbər (s.ə.v.) bir hədisi şərifində əmi oğlu Hz. Əlini Hz. İsanın halına bənzətmiş və belə demişdir: "Ey Əli! Səndə Hz. İsanın halı vardır. Yəhudilər ona nifrət etmişlər. Hətta anasını ittiham etmişlər. Peyğəmbərliyini və kamalını inkar etmişlər. Xristianlar isə onu sevmişlər, lakin bu sevgidə ifrat edib qanuni hüduddan çıxaraq özündə olmayan bir mövqeyə endirmişlər, (haşa) ibnullah demişlər..." (Bz: Bədiüzzaman Məktubat, 109: Fikri Yavuz Hz. Peyğəmbərin Dilindən Dörd Xəlifəsi, 255 ; 563/41)
Hz. Əli haqqında da Şiələrin bir qisimi ifrat dərəcədə məhəbbətlə -haşa- Allahdır dedilər. Əməvilər və Xaricilər də tamamilə inkar edib kəmalatını rədd etdilər.
Danışan Körpə
Hz. Məryəm, oğlu İsanı doğduqdan sonra 40 günə qədər gözlədi. Lohusalık halından təmizlənincə, xalqın arasına qayıtdı.
Hz. Məryəmi qucağında körpə ilə görənlər, əvvəl çox çaşdılar; sonra ona hirslənməyə, təhqir edib pisləməyə başladılar.
- Ey Məryəm! Nədir sənin bu etdiyin? Qucağındakı bu uşaq da nə? Ey Harunun bacısı! (Ayədə qövmünün Hz. Məryəmə "Harunun Bacısı" deməkləri zikr edilməkdədir. Bu Harunun kim olduğu barəsində ixtilaf vardır. Bəzi təfsirçilər, Hz. Musanın qardaşı Harun ola biləcəyini bildirmişlər. Bu vəziyyətdə Hz. Məryəmin, Hz. Harunun nəsilindən gəldiyi aydın olar. (Temim qəbiləsindən olan birinə "ya eha Temim", "ey Temimin qardaşı" deyildiyi kimi, Hz. Məryəmə də nəsilindən gəldiyi Harun (ə.s.)a "ya uhte Harun", "Ey Harunun bacısı" deyilmişdir.) Lakin racih olan görüş; bu Harunun, Hz. Məryəmin həqiqi qardaşı olduğudur. Onsuz da ayədə zikr edildiyi mövqe də, həqiqi qardaşı olması ehtimalını qüvvətləndirməkdədir. Məryəmin qövmü içində Harun adlı bir adamı zühd və ibadətdə özünə nümunə götürmüş olması səbəbiylə, ona nisbət edilmiş olması ehtimalı üzərində dayanan təfsirçilər də vardır. - bx. Suat İldırım, Peyğəmbərimizin Quran Təfsiri, 179) Səndən belə bir şey gözləməzdik. Sənin anan-atan son dərəcə namuslu və dindar kəslər idi. Sən də yaxın zamana qədər davamlı ibadət edən iffətli bir qız idin. Necə oldu da belə çirkin bir işə bulaşdın? Həm özünü, həm ailəni alçaq etdin... (Məryəm, 27-28; M. Vehbi, a.k.ə., VIII. 3209-3210.)
Çirkin və günah olan bir hərəkəti işləmək, bütün insanlar üçün ayıbdır və cəza tələb edir. Lakin bu kimi hərəkətlərin saleh, alim, fəzilət sahibi kəslərin övladlarından görülməsi daha çox ayıb və cəzanı tələb edicidir. Çünki o kimsə, öz qürurunu ləkələdiyi kimi şərəfli əcdad və qohumlarına da böyük bir ləkə sürməkdədir. Buna görə qövmü, Hz. Məryəmə, ailəsinin saleh və fəzilətli olduğunu xatırladıb hər kəsdən daha çox qınadılar.
* * *
Hz. Məryəm qövmünün bütün bu təhqir və pisləmələri qarşısında heç səs çıxarmadı. Barmağıyla qucağındakı İsanı işarə etdi. Ona verin sualı, demək istəyirdi. Xalq Hz. Məryəmi lağ edir sandılar.
- Biz hələ beşikdəki bir uşaqla necə danışarıq? O uşaq bizə cavab verə bilməz ki. Özün cavab verə bilməyincə, bizi belə əyləndirməkmi istəyirsən? (Məryəm, 29; m. Vehbi, s.ə.v., VIII, 3210) dedilər.
Lakin heç gözləmədikləri bir şey oldu. Anasının işarəsi üzərinə qundaqdakı kiçik İsa danışmağa başladı. Çox açıq bir dillə belə deyirdi:
- Şübhəsiz ki mən Allahın quluyam. O mənə kitab verdi və məni Peyğəmbər etdi. Həyatda olduğum müddətcə namaz qılmamı, zəkat verməmi əmr etdi. Və sizin indi ayıbladığınız iffətli anama da yaxşı davranmamı tövsiyə etdi. Allah məni bədbəxt bir zorba da etmədi. Doğulduğum, öldüyüm və diri olaraq qəbirdən qalxdığım günlərdə, həmişə Allahın salamı və salamatlığı mənim üzərimə olacaq. (Məryəm, 30-33)
Hz. İsanın bu cavabı çox mənalı idi. Danışmasına ‘mən Allahın quluyam' deyə başlaması irəlidə özünün ilahlığını iddia edənlərə nağd bir rədd idi. Anasını da insanların isnadlarından, "Allah mənə anama yaxşı davranmamı tövsiyə buyurdu" sözləriylə bildirirdi.
Hazin təfsirinin rəvayətinə görə, Hz. İsanın bu sözləri, Zəkəriyyə (ə.s.)ın da olduğu bir məclisdə baş vermişdir. Hz. İsa sözə başlayınca, Zəkəriyyə (ə.s.) onu təşviq etmiş, "Hüccetinle danış da bunları susdur" (Bx: Hazin, III, 241) demişdir.
Hz. İsa bu sözləri söylədiyində hələ 40 günlük körpə idi. Söylədiyi bu sözlərdən sonra susdu. Digər uşaqlar kimi, normal danışma yaşına gələnə qədər bir daha danışmadı. (a.k.ə., III, 241)
Görüldüyü kimi Hz. İsa, əvvəl özünü Allahın qulu olduğunu zikr edərək Xristianların irəlidə özünü ilah etmələrini rədd etmiş və Allahın oğul etməkdən, şəriki olmaqdan uzaq olduğunu isbat etmişdir. Bundan sonra da anasının günahsız və iffətli olduğunun isbatına keçmişdir.
Halbuki zahiri hala görə, əvvəl anasının günahsızlığı isbat edilməsi lazım idi. Çünki hal hazırda edilən ittiham mövzusu o idi. Hz. İsaya Allahın oğlu deyilməsi, daha sonra ortaya çıxmışdır.
Bundan anlayırıq ki, Allaha oğlu varmış şəklində edilən töhmət və böhtanın aradan qaldırılması, Hz. İsanın anasına edilən töhmətin aradan qaldırılma və rədd edilməsindən daha əhəmiyyətli və daha lazımlı idi.
Allaha qarşı üsyanı və günah işləməyi əmr edən kimsəyə, kim olursa olsun -istər dövlət başçısı, istər ana-ata, istər başqası- itaət edilməz. Bu İslamın bir düsturudur. (Bx: əl-Aclını, Keşfü1-Hafa', 11. 365, 3076. hədis.)
Bütün bunlar göstərir ki, Allahın haqqlarını güdmək, möminin ən başda gələn vəzifəsidir. Bunun üçündür ki, Hz. İsa, anasının məruz qaldığı ittihamları rədd etmədən əvvəl Cənabı Haqqa ediləcək olan böhtan və haqsız isnadları rədd etmişdir. (Huzni, III, 241.)
ZƏKƏRİYYƏ VƏ YƏHYA PEYĞƏMBƏRLƏRİN ŞƏHİD EDİLMƏSİ
Hz. İsanın beşikdə ikən danışması Yəhudilərin Məryəmə etdikləri isnadları çürümüşdü. Buna görə səsləri kəsilmişdi. Lakin aradan bir müddət keçdikdən sonra, xalq eyni isnad və böhtanlara yenidən başladılar. Məryəmə (haşa) fahişəlik isnad edirlər, heç kimin atasız ola bilməyəcəyini söyləyirdilər. Hətta, "bu işi Zəkəriyyə etmişdir" deyənlər belə çıxırdı. Zamanla bu fikir xalqın ağlında yer etdi. Nəhayət bir gün hiddətə gələrək, günahsız Peyğəmbər Zəkəriyyə Əleyhissalamı şəhid etdilər. (A. C. Paşa, a.k.ə., I, 39.)
İş bu qədərlə də qalmadı. Daha sonra, sadə bir məsələdən ötəri Yəhya Peyğəmbəri də öldürərək şəhid etdilər. (Hz. Yəhyanın şəhidliyinə səbəb olan hadisə tarixlərdə belə izah edilər: Yəhudi Krallarından Herod Antipas, qardaşı Filipsin arvadı Herodya ilə evlənmək istəmiş, nikahın kəsilməsini Hz. Yəhyadan tələb etmişdi. Ancaq Hz. Yəhya Yəhudi şəriətinə görə haram sayılan belə bir evliliyə razı olmadı, nikahı kəsməyə yanaşmadı. Bunun üzərinə Kral, ona hirslənərək zindana atdırdı. Herodya, Kraldan Hz. Yəhyanı öldürməsini istədi. Lakin Kral xalqın reaksiyasından qorxaraq buna yanaşmadı. Bunun üzərinə kraliça olmaq sevdasıyla yanıb alovlanan Herodya öz qızı Salomeni istifadə edərək Kral Herodu yoldan çıxardı. Salomeyə aşiq olan Kral, ona sahib olmaq üçün Herodya ilə evlənməkdən başqa çarə olmadığını anlayınca, bu evliliyə tək mane olaraq görünən Hz. Yəhyanı ortadan qaldırmağa razı oldu. Hz. Yəhyanın başını və qollarını kəsdirərək onu şəhid etdi. (Təfsilat üçün bax: İllər boyu Tarix, dekabr 1981). Hz. Yəhyanın kəsik qollarından biri Topkapı Sarayındadır.)
Yəhudilər işlədikləri bu cinayətlərdən ötəri, Quranda "Peyğəmbər qatilləri" olaraq zikr edilmiş, lənətlə xatırlanmışlar.
Yəhudilərin xaricində heç bir millət, Peyğəmbərini öldürməyə cürət və cəsarətini göstərə bilməmişdir. (M. Vehbi, a.k.ə., II, 567)
Hz. İsanın Peyğəmbərliyi
Hz. Zəkəriyyənin şəhidliyindən sonra Yəhudilərin özünə də hücum edəcəyini anlayan Hz. Məryəm, oğlu İsanı götürərək sürətlə Qüdsdən uzaqlaşdı. Dəniz səviyyəsindən çox yüksək bir bölgəyə yerləşdi. Bura suyu və meyvəsi şirin, havası gözəl, rahat bir yer idi. (Əl-Möminin, 50; M. Vehbi a.k.ə., IX, 3636) Bəzi rəvayətlərə görə bura Misirdə bir yer idi. (a. c. Paşa a.k.ə., I, 41)
Hz. Məryəm burada 12 il qaldı. Sonra geri döndü. Qüdsün kəndlərindən birinə yerləşdi.
Hz. İsa 30 yaşına gələnə qədər, burada yaşadı. (a.k.ə., I, 41)
30 yaşına girdikdən sonra, uca Allah, Hz. İsanı İsrailoğullarına Peyğəmbər olaraq göndərdi.
Cənabı Haqq Qurani Kərimində Nuhu və İbrahimi rəsul olaraq göndərdiyini ifadə etdikdən sonra, bu rəsulların göndərildiyi qövmlərin bir qisiminin imana gəldiyini, əksəriyyətinin isə küfrü və günahlı yaşayışı seçdiyini bəyan etmişdir. (əl-Hədid, 26)
Bu ayənin davamında da, Nuh və İbrahimin ardından onların izi üzərinə daha bir çox peyğəmbərlərin göndərildiyi və nəhayət Məryəm oğlu İsanın əsasda müttəfiq olan bu peyğəmbərlər silsiləsinin bir fərdi və eyni təqibçisi olaraq qövmünü irşad üçün göndərildiyi zikr edilməkdədir. (əl-Hədid, 27; Ayədə keçən "Möhkəmlətmə" sözünün əsli bel mənasını verən "baş" sözündən törəmişdir. -Bx: M. H. Yazar, a.k.ə., VI, 4765)
Hz. İsa, Peyğəmbər necə gəldi Yəhudiləri doğru yola çağırmağa başladı:
- Şübhəsiz ki mən sizə göndərilmiş bir elçiyəm. Hamınızı tək olan Allaha ibadətə çağırıram; yaxşılıq etməyə pisliklərdən çəkinməyə dəvət edirəm, deyirdi.
Peyğəmbərlik böyük bir iddia idi. Buna görə xalq bu iddianı şübhə ilə qarşıladılar. Ondan iddiasına dəlil gətirməsini, möcüzə göstərməsini istədilər.
Hz. İsa bu istəklərə bu qarşılığı verdi:
- Çox yaxşı. Mən sizə palçıqdan bir quş düzəldib ona üfləyəcəyəm. Allahın icazəsiylə bu palçıqdan quş canlanıb uçacaq. Ayrıca anadan doğulma korların gözlərini açacağam. Abraş deyilən şəfasız dəri xəstəliklərinə şəfa verəcək, ölüləri də dirildəcəyəm. Bir də sizlərə evlərinizdə nə yeyib nə içdiklərinizi, nələr saxladıqlarınızı bildirib söyləyəcəyəm. Bütün bunlardan sonra, mənə inanıb iman edəcəyinizə söz verərsiniz?
Yəhudilər hamısı bir ağızdan:
- Bəli, o zaman sənə inanarıq, dedilər.
Hz. İsa, yerdən bir parça palçıq götürdü. Ona quş şəklini verdi. Sonra da dua edərək üflədi. Birdən palçıqdan quşun canlandığı, qanadlarını çırparaq uçmağa başladığı görüldü. (Rəvayətlərin əksəriyətinə görə, Hz İsanın surətini verdiyi və Allahın icazəsiylə nəfəs üfləyib canlandırdığı quş, yarasa quşudur. Bu möcüzəni Yəhudilərin istəyi üzərinə göstərmişdir. Rəvayətə görə bu quş hər kəsin görə biləcəyi bir yerə qədər ucmuş, gözdən itincə ölü olaraq yerə düşmüşdür. -Bx. M. Vehbi, II, 605-606)
Yəhudilər çaşdılar. Bir-birlərinə baxışaraq pıçıldaşdılar:
- Bu, böyük bir sehrdir.
Yəhudilər gördükləri möcüzə qarşısında söz verdikləri kimi imana gələcəkləri yerdə, inkar üçün bəhanə axtarırdılar. Aralarından biri:
- Ey İsa, anadan doğulma korları necə yaxşı edərsən, bir də onu göstər baxaq, dedi.
Bir kor gətirdilər. Hz. İsa korun gözlərinə əliylə toxununca, adamın gözləri açıldı. Sevinclə:
- Görürəm, görürəm! deyə qışqırmağa başladı. Hz. İsa ayrıca abraş deyilən şəfasız dəri xəstələrini də Allahın icazəsiylə yaxşılaşdırdı.
Yəhudilər bu şəfa möcüzələri qarşısında da inanmadılar. Daha böyük möcüzələr istəyirdilər.
- Ölünü diriltmədikcə sənə inanmarıq, deyirdilər. Hz. İsa bunun üzərinə, Yəhudilərin gözləri qarşısında 4 adamı Allahın icazəsiylə diriltdi. Bu kəslərdən birincisi Hz. İsanın bir dostu idi. 3 gün əvvəl vəfat etmişdi. Birlikdə məzarın başına gəldilər. Hz. İsa, Allahın icazəsiylə ölünün dirilməsinə dua etdi. Kütlənin gözləri qarşısında məzarın açıldığı və üstündəki torpaqları silkələyərək ölünün ayağa qalxdığı görüldü.
Yəhudilər heyrətdən dillərini udacaq hala gəldilər. Lakin bu möcüzə ilə kifayətlənmədilər. Başqa dəlillər istədilər. Bunun üzərinə Hz. İsa bir qoca qadının oğlunu diriltdi. Tabut üzərində məzara aparılarkən Hz. İsanın duasıyla ölü dirilib ayağa qalxdı.
Yəhudilər hələ təmin olmamışdılar. Hz. İsa üçüncü olaraq, bir gün əvvəl ölmüş bir şəxsi daha diriltdi. Hz. İsanın diriltdiyi bu şəxslər, dirildikdən sonra bir müddət daha yaşadılar.
Yəhudilər Hz. İsanın diriltdiyi bu şəxslərə "bəlkə hələ ölməmişlər. Sənin diriltdiyin nə məlum" deyə etiraz edirdilər. Buna görə ondan çox əvvəl ölmüş birini, məsələn Hz. Nuhun oğlu Samı diriltməsini istəmişlər, Hz. İsa, Allahın icazəsiylə Nuh oğlu Samı da diriltdi. Sam, Hz. İsanın Peyğəmbərliyinə şahidlik etdikdən sonra, təkrar vəfat etdi. Bu qədər açıq və böyük bir möcüzəni gördükdən sonra belə, İsrailoğulları inkar yoluna girməkdən geri dayanmadılar.
- Bütün bunlar açıq bir sehrdir, bu adam isə sehrbazdır, (M. Vehbi, a.k.ə., II, 606) dedilər.
Hz. İsa bu möcüzələrdən ayrı, Yəhudilərə hər birinin nə yeyib, nə içdiyini, evində nələr saxladığını xəbər verməyə başladı. (Al-İmran, 49) Bu belə, insaf və vicdanlı bir kimsə üçün Hz. İsanın Peyğəmbərliyini isbata kafi idi. Lakin İsrailoğulları inkarlarında davam edirdilər.
İNCİL
Cənabı Haqq daha sonra Hz. İsaya İncil adlı müqəddəs bir kitab endirdi. Bu kitab Yəhudilərə Hz. Musanın gətirdiyi Tövratı təsdiqlə birlikdə, Yəhudilərin onda ixtilafa düşdükləri bəzi məsələləri də açıqlığa qovuşdururdu. Tövratda haram edilən bəzi hökmləri də qaldıraraq xalqa asanlıqlar gətirirdi. (Bx: Zuxruf 65; Al-İmran, 50)
Tövratı təsdiqin mənası; ilahi kitablardan olub; haqq və doğru olduğuna inanmaq deməkdir. Buna görə də bəzi hökmlərini qüvvədən qaldırmaq özünün doğruluğunu təsdiqə zidd deyil.
Əslində bütün peyğəmbərlər iman əsaslarında müttəfiqdirlər. Ayrıldıqları nöqtələr təfərrüatdakı bəzi məsələlərdir. Bu təfərrüata aid məsələlərin zaman zaman dəyişməsi; mövsümlərə görə paltarların, xəstəliklərə görə dərmanların dəyişməsi kimidir. Əsasda ziddiyət yoxdur.
Qurani Kərimdə Hz. İsaya vəhy edilən bu İncil, beş sifətlə xarakterizə edilmişdir:
a) Hidayət olmasıdır. Çünki İncildə haqq olan inanc əsaslarını ortaya qoyan ayələr olduğu cəhətlə o zaman üçün insanlara bir hidayətdir.
b) Nur olmasıdır. İnsanların səadətlərinə səbəb olan şəri hökmləri bəyan etdiyi cəhətlə, nur adına layiqdir.
c) Tövratı təsdiq edici olması. İncil özündən əvvəl nazil olan Tövratın səmavi kitablardan bir kitab olub zamanında onunla əməl vacib olduğunu təsdiq etməkdədir.
d) İncilin başqa bir cəhətdə hidayət olması. Çünki İncil şəri hökmləri bəyan etdiyi cəhətlə hidayət olduğu kimi, Hz. Məhəmməd (s.ə.v.)ın peyğəmbər göndəriləcəyini müjdələdiyi və xüsusiyyətlərini bəyan etdiyi cəhətlə də, insanları doğru yola göndərdiyindən ikinci dəfə hidayət olaraq zikr edilmişdir. Necə ki bir çox Xristianlar İncildəki xarakterizə etmələr səbəbiylə Rəsulu Əkrəm (s.ə.v.)a iman etmişlər.
e) İncilin müttəqi olanlara vəz və öyüd olmasıdır. Çünki İncildə bir çox nəsihətlər və vəzlərə yer verilməkdədir. (əl-Maidə, 47; M. Vehbi, III, 1236)
Hz. İsadan sonra İncili şərif bir çox təhriflərə düşmüşdür.
Hz. İsa İncilin vəhy edilməsindən sonra, İncildəki nəsihət və öyüdləri xalqa oxuyaraq davam etdi, onları irşada çalışdı. Belə deyirdi:
- Ey Bəni İsrail! Mənim və sizin Rəbbiniz olan Allaha ibadət edin, başqasına deyil... Doğru və istiqamətli yol, qurtuluşa gedən tariq ancaq budur.
Şirk qoşmayın. Allah, özünə şərik qoşana Cənnəti haram etmişdir. Müşriklərin yeri Cəhənnəmdir. Şirklə nəfsinə zülm edənlər üçün, onu bu cəzadan qurtaracaq heç bir köməkçi də yoxdur." (əl-Maidə, 72; Al-İmran, 51; Zuxruf, 63-64; Məryəm, 36)
HƏVARİLƏR
Rəvayətə görə Hz. İsanın dəvətinə ancaq 12 adam iman etmişdi. (a. c. Paşa a.k.ə., I, 24; H. Cisri, a.k.ə,. 637) Quranda bu müqəddəs kəslərə Həvarilər deyilir. (Al-İmran, 52; Saf, 14)
Həvari sözü, ağ və xalis mənasında olduğu kimi səmimi dost və köməkçi mənasında işlədilir.
Peyğəmbər Əfəndimiz aşireyi mübeşşereden biri olan Hz. Zübeyr bin Avvam (r.ə.) haqqında: "Hər peyğəmbərin həvarisi olar. Mənim həvarim də Hz. Zübeyrdir" (Buxari, K. əl-Cihad bab: 40; Müslim, K. əs-Səhabə, bab: 6) buyurmuşdur.
Hz. Zübeyr, Peyğəmbər Əfəndimizin bibisinin oğlu olub Allah yolunda ilk olaraq qılınc çəkən və Uhud döyüşündə müqavimət göstərən mübarək bir şəxsdir. Bu müjdə və iltifata Xəndək döyüşündəki Hz. Peyğəmbəri sevindirən böyük xidmətiylə nail olmuşdur.
Aliyyü1-Kari, Mişkat şərhində, həvari sözünü "Döyənəki Muhlis" yəni, səmimi, ixlaslı köməkçi deyə təfsir etmişdir.
Hz. İsanın səhabələrinə Həvari deyilməsində, bu sözün birinci mənası seçilmişdir. Hz. Peyğəmbərin səhabələrindən bəzilərinə həvari deyilməsi isə ikinci mənaya yozulmuşdur. (H. Cisri, a.k.ə., 638.)
Bəziləri də həvarilərin bu adla adlandırılmalarına din hökmlərini öyrətməklə xalqın ruhlarını cahillik və şübhə bulanıqlıqlarından təmizləmələrini səbəb göstərməkdədirlər.
Həvarilər Hz. İsaya tabe olmadan əvvəl mövqe sahibi, soylu və zəngin kəslər idi. Hz. İsaya iman etdikdən sonra öz əlləriylə qazandıqları ruzilərlə keçinməyə başladılar. Kimisi paltar yuyar, kimisi balıqçılıq, kimisi də ovçuluq edərdi. (a.k.ə.)
Həvarilər imanlarında sadiq kəslər idi. Cəmiyyətin onlara tətbiq etdiyi hər cür zülmə və təzyiqə cəsarətlə sinə gəlirdilər. Qorxmur, usanmırdılar. Hz. İsa zaman zaman onları ətraf yerlərə göndərib irşad vəzifəsi gördürdüyü də olurdu.
GÖYDƏN ENƏN SÜFRƏ
Həvarilər yeni iman etdiklərində Hz. İsadan belə bir istəkdə oldular:
- Ey İsa! Rəbbimiz bizə göydən bir süfrə endirə bilər?" (əl-Maidə, 112.) Həvarilərin bu istəklərində bir möcüzə tələbi vardı. Halbuki möcüzələr Peyğəmbərin doğruluğunu isbat üçün göstərilərdi. Buna görə dilək kafirlərdən gəlirdi daim. Mömin kimsə, möcüzəyə ehtiyac duymazdı. Hz. İsa bu səbəblə:
- Əgər siz həqiqətən inandıq deyirsinizsə, Allahdan qorxun, belə bir istəkdə olmayın. (əl-Maidə, 112; M. H. Yazar, a.k.ə., II, 1846) deyərək həvarilərini xəbərdarlıq etdi.
Həvarilər isə, Hz. İsanın narahatlığına yer olmadığını ifadə etdilər.
- İnanırıq əlbəttə. Lakin Rəbbimizin endirəcəyi belə bir süfrədən yemək yeməyi də ürəklərimizin təmin olması üçün istəyirik. Sənin sözlərinin doğruluğunu gözlərimizlə görərək şahid olmaq da arzumuz. (əl-Maidə, 113; m. h. Yazar, II, 1846)
Hz. İsa, həvarilərinin istəyinin günahsız bir niyyətlə olduğunu anlayınca sevindi. Bu istəyin yerinə gəlməsi üçün Allaha duaya qərar verdi.
Rəvayətə görə Hz. İsa duaya başlamadan əvvəl qüsl aldı, üzərinə yundan bir əba geydi və başını əyərək ağladı. 2 rükət də namaz qıldı. Bundan sonra belə dua etməyə başladı: (M. Vehbi, a.k.ə., IV, 1358)
- Ey Rəbbim! Bizə səmadan bir süfrə endir. Bu elə bir süfrə olsun ki, bizə və bizdən sonra gələnlərə bayram olaraq qalsın. Sənin qüdrətinə mənim isə peyğəmbərliyimə dəlil olaraq xatırlansın. Ey Rəbbim, sən ruzi verənlərin ən xeyirlisisən. Xeyirli ruzilərinlə bizi də ruzilə. (əl-Maidə, 114; M. H. Yazar, a.k.ə., II, 1846)
Burada diqqətə layiq belə bir nöqtə vardır. Həvarilərin süfrəni istəmədəki məqsədlərini zikr edərkən. "Ekl"i yəni yemək məqsədini əvvəl zikr etmişlər; dini və ruhi məqsədlərini ondan sonra ifadə etmişlər. Halbuki Hz. İsa, dini məqsədləri əvvəl zikr etmiş; yemək yemək, qidalanmaq kimi dünyəvi məqsədləri ifadəni sonraya buraxmışdır. Beləliklə ührəvi məqsədlərin və işlərin dünyəvi məqsədlərə seçimə layiq olduğunu göstərmişdir. Üstəlik bu "ekl"i, ruzi olaraq təbir etmiş, ruzidən Rəzzaqa intiqal edərək ona hörmət və tərif ilə şükr vəzifəsini ifa etmişdir.
Bütün bu incə anlayış və ruhi oyanıqlıq düşünülsə, aradakı ruhi kəmalat fərqi; peyğəmbərlik dərəcəsiylə vəlilik mərtəbəsinin nə qədər bir-birindən fərqli olduğu ortaya çıxar.
Cənabı Haqq, Hz. İsanın duasını qəbul etdi. Tək bu xəbərdarlığı da etdi:
- Mən istədiyiniz o süfrəni sizə endirərəm. Ancaq bu açıq möcüzədən sonra içinizdən biri küfrə və inkara düşsə, onu dünyada heç kimə etmədiyim bir əzabla əzablandıraram, (əl-Maidə, 115; a.k.ə., II 1847)
Rəvayətə görə göydən süfrə bir bazar günü enmişdi. Müxtəlif nemətlərlə dolu idi. Həvarilər bu nemətlərdən bol bol yedilər. Daha sonra bu günü Xristianlar bir bayram günü olaraq qəbul etdilər. Hz. İsanın duası da beləcə qəbul oldu. (a.k.ə., II, 1848)
Göydən enən süfrə Həvarilərin iman güclərini daha da artırmış, inanclarını təqliddən təhqiğə çıxarmışdı. Hz. İsa bir gün onlardan bu sualı soruşdu:
- Allah yolunda mənə kim kömək edəcək, onun dinini yaymaqda kim mənə dəstək olacaq?
Həvarilər sinələri iman dolu olaraq, hamısı bir ağızdan cavab verdilər:
- Bizik Allah yolunda sənin köməkçilərin. Allaha inandıq, endirdiyi kitaba da inandıq. Peyğəmbərinə tabe olduq. Sən bizim bu imanımıza şahid ol... (Al-İmran, 52.)
Həvarilər Hz. İsaya bu şəkildə cavab verdikdən sonra Rəbblərinə təvəccöh edib belə duaya başladılar:
- Ey Rəbbimiz! Bizə endirmiş olduğun kitaba və rəsuluna iman etdik. Artıq bizi sənin birliyini və peyğəmbərini təsdiq edən şahidlərlə birlikdə yaz" (Al-İmran, 53.)
Həqiqətən də həvarilər Allaha və Hz. İsaya verdikləri bu sözdə dayandılar, ölənə qədər haqq dinə xidmətdən geri qalmadılar. Allah yolunda hər cür əziyyətə, təzyiq və işgəncəyə səbirlə dözdülər. İmanlarından zərrə qədər taviz vermədilər.
Hz. İsanın Son Peyğəmbəri Müjdələməsi
Bütün Peyğəmbərlər, axır zaman Peyğəmbəri son Rəsul Hz. Məhəmməd (s.ə.v.)-i ümmətlərinə xəbər vermişlər. Əgər çatsalar, ona iman etmələrinə dair onlardan söz almışdır. (Bx: m. h. Yazar, a.k.ə., II, 1140; M. Vehbi, a.k.ə., II, 652)
Rəsulullah Əfəndimizdən ən çox bəhs edən Peyğəmbər isə Hz. İsa olmuşdur.
Hz. İsa, özünə iman edənlərə davamlı olaraq Aləmə rəis olacaq bir nəbinin gələcəyini müjdələmişdir. Özünün gedici və onun qabaqcılı olduğunu ifadə etmişdir.
Qurani Kərimdə bu xüsus bu şəkildə izah edilər:
- Bir vaxt Məryəm oğlu İsa belə demişdi: "Ey İsrailoğulları! Mən önümdəki Tövratı təsdiq edici və məndən sonra gələcək olan Əhməd adlı bir Elçini də müjdələyici olaraq sizə göndərildim". (Saf, 6)
Görüldüyü kimi Hz. İsa, Peyğəmbərimizi şəxsən Əhməd adıyla xəbər vermişdir. Peyğəmbərimiz bu xüsusa işarə olaraq:
- Quranda zikr edilən adım Məhəmməd, İncildəki Əhməd, Tövratdakı da Ahyeddir" (Məktubat, 175.) buyurmuşdur.
İncilin bir çox yerində Hz. Məhəmməd (s.ə.v.)ın sifət və əxlaqından, çıxacağı yer və hicrət edəcəyi diyardan, dininin necə aləmə yayılacağından uzun uzun bəhslər vardır. Peyğəmbərimizin peyğəmbərliyindən sonra Xristianlar bu işarələrin bir çoxunu dəyişdirmiş, təhrif etmişlər. Məsələn: İslam alimlərindən Şeyx Rahmetullah Hindi, İzharü'1-Hak adlı əsərində bu təhriflərdən bir çoxunu isbat etmişdir. Belə ikən, məşhur Hüseyni Cisri də İncildən Peyğəmbərimizə 110-a qədər işarə çıxarmışdır. Təhrifdən sonra bu qədər olması, daha əvvəl nə qədər olduğu artıq düşünülsün. (Məktubat, 149)
Hz. İsanın. Hz, Məhəmməddən bu qədər çox bəhs etməsinin səbəbi budur:
1. Hz. Məhəmməd (s.ə.v.), Hz. İsanı Yəhudilərin yalanlarından, inkarlarından və qorxunc böhtanlarından qurtarmışdır.
2. Peyğəmbərimiz Yəhudilərin çətin və ağır şəriətinə müqabil, yüngül və daha geniş bir şəriətə malikdir. Eyni zamanda da İsa (ə.s.)ın şəriətini ehkam cəhətdən tamamlayıb ikmal etmişdir. Çünki İsa (ə.s.)ın şəriəti böyük ölçüdə nəsihət və öyüddən ibarət idi. Dünyəvi ehkama çox yer vermirdi.
Bu səbəblərlə Hz. İsa, Peyğəmbərimizdən daim "aləmin rəisi gəlir" deyə bəhs edər, həvarilərinə müjdə verərdi. (Məktubat, 176-177) Peyğəmbərimiz bir hədisində:
- Mən Məryəm oğlu İsaya dünya və axirətdə insanların ən yaxınıyam. Əsasən Peyğəmbərlər ata bir qardaş kimidir. Anaları ayrıdır. Yəni dinləri birdir. Tövhid dinidir." (Təcrid Tərc.) buyurmuşlar.
Hz. İSANIN GÖYƏ ÇƏKİLMƏSİ
Yəhudilər, bütün zülm və təzyiqlərinə baxmayaraq, Hz. İsanın iddiasını izah etməkdən geri qalmadığını görürdülər. Bu vəziyyət onların hirslərini artırır, həsədlərini davam etdiridi. Nəhayət İsa (ə.s.)a bir sui-qəsdə qərar verdilər. İçlərindən birini iman etmiş göstərib həvarilərin arasına soxacaqlar, toplanacaqları yeri və zamanı qəti şəkildə öyrənib basqın edəcəkdilər. Hz. İsanın bədənini ortadan qaldırdıqdan sonra, iddiasının sönüb gedəcəyinə inanırdılar.
Bu planı dərhal tətbiqə başladılar. Taytanos adlı şəxsi Hz. İsanın həvariləri arasına qatdılar. Yəhudilər, hiylələrini ağıllıca etmişdilər. Lakin özlərini gözləyən ilahi hiylədən xəbərləri yox idi. Qurduqları tələ başlarına keçdi.
Yəhudilər sui-qəsd üçün bu şəkildə hazırlıqlar edərkən Cənabı Haqq vəhylə İsa (ə.s.)ı vəziyyətdən xəbərdar etmişdi.
Hz. İsanın və dininin bundan sonrakı vəziyyətini İlahi vəhy, belə təqdir edirdi:
- Ya İsa! Səni (onlar deyil) mən öldürəcəyəm. Mən səni səmaya yüksəldəcəyəm. Küffarın pisliyindən uzaqlaşdıracam, səni öldürmələrinə mane olacağam. Qiyamətə qədər sənə tabe olanları sənə söyən Yəhudilərə üstün edəcəyəm. Sonra hamınız mənə dönəcəksiniz, o zaman ixtilaf etdiyiniz məsələlərdə aranızda hökmü verəcəyəm". (Al-İmran, 55)
Bu ayədə Yəhudilərin Hz. İsanı öldürdükləri yolundakı iddialarını tamamilə rədd etməkdədir.
Hz. İsanın göyə çəkilməsindən bəhs edən ayələrdə, bu hərəkət Cənabı Haqqa nisbət edilmişdir. Yəni Cənabı Haqqın, qüdrətiylə onu səmaya qaldırdığı bildirilmişdir. Xristianlar bu göyə çəkilməyi, Allaha verməzlər. Hz. İsanın şəxsən öz gücüylə yüksəldiyinə etiqad etmişlər. (H. Cisri, a.k.ə., 650.)
Bu Ayədə (Al-İmran, 55) ayrıca Hz. İsaya tabe olanların hər əsrdə, hər vaxt Yəhudilərə üstün vəziyyətdə olacaqlarına; Yəhudilərin hər vaxt zillət və təhqir içində yaşayacaqlarına da işarə vardır.
Başqa bir ayədə Yəhudilərə zillət və məskənət damğası vurulduğu, hər vaxt xorluq və təhqir içində yaşadıqları bəyan edilməkdədir. (Bu ayənin təfsiri üçün bx: Bədiüzzaman, Sözlər, 422-423.)
Hz. İsaya tabe olanlardan məqsəd, İslamın gəlişinə qədər Xristianlığın həqiqi və səmimi möminləri, axır zaman Peyğəmbərinin gəlməsindən sonra da Onun ümmətidir. Çünki İslam ümməti, Hz. İsaya həqiqi olaraq inanar, Onun peyğəmbərliyini təsdiq edərlər. Üstəlik Hz. İsanın dəfələrlə xəbər verdiyi, həvarilərini yetişdikləri təqdirdə iman etməyə təşviq etdiyi Hz. Məhəmməd (s.ə.v)a tabe olmuşlar. Buna görə də İslamın gəlişindən sonra onun əsl məqsədi islam ümmətidir. Bu mənaya görə, hər əsrdə Yəhudilərin islam ümməti qarşısında məğlub olacağı aydın olar.
YƏHUDİLƏRİN TAYTANOSI ÇARMIXA ÇƏKMƏLƏRİ
Rəvayətə görə Hz. İsaya sui-qəsd üçün 4 minə qədər Yəhudi toplanmış, Hz. İsanın qaldığı evin ətrafını sarmışdı. Hz. İsanın yanına soxduqları Taytanosun işarəsini gözləyirdilər. Halbuki o sırada Cənabı Haqq Hz. İsanı yer üzündən çəkib almış, öz qatına yüksəltmişdi.
Taytanos, evdə Hz. İsanı tapa bilməyincə çaşdı, xalqa vəziyyəti xəbər vermək üzrə qapıya çıxdı. O anda gözlənilməz bir şey oldu. Allah, Taytanosun üzünü Hz. İsanın üzünə bənzətdi. Xalq onu görüncə həqiqətən İsa sanıb hücum etdilər. Tutdular. Vəhşi izdiham, hirslilikdən qudurmuşdu.
- Onu asın! Sehrbaz İsanı asın! deyə qışqırırdılar. İsa deyə tutduqları adamı yaxa-paça tutub küçələrdə sürüməyə başladılar. Onun mən İsa deyiləm, sözlərinə diqqət etmirdilər. Özünə və anasına ən ağır təhqirləri edir, dayanmadan söyürdülər.
Şəhərin ən böyük meydanında, ağacdan edilmiş bir çarmıxa, İsa zənn etdikləri adamlarını çəkdilər. Daşlamağa başladılar. Adamın başından, üzündən, ayaqlarından qanlar sızırdı, ölənə qədər eləcə asılı buraxdılar.
Daha sonra İsanı asdıq, öldürdük zənni içində evlərinə dağıldılar. Bu iş burada bitdi sanırdılar.
Lakin daha sonra həyəcanlar sakitləşib vəziyyət soyuqqanlılıqla araşdırıldığında çaşıb qaldılar. Çarmıxa çəkdikləri adamın üzü İsaya bənzəyirsə də, bədəni heç bənzəmirdi. Həm yoldaşları Taytanos da hara getmişdi?
Bunun üzərinə aralarında böyük bir münaqişə başladı. Kimi, bu öldürdüyümüz İsa deyil deyərkən, kimisi də xeyr İsa idi deyə iddia edirdi.
Quranda bu bənzətmə hadisəsinə işarə edilər və Yəhudilərin Məryəm oğlu İsanı öldürdük sözünün həqiqət olmadığı, əksinə onların bu barədə ixtilafa düşdükləri zikr edilər. (ən-Nisə, 157)
Xristianlar isə, Hz. İsanın həqiqətən çarmıxa çəkilərək öldürüldüyünə inanmaqdadırlar. Hətta Hz. İsanın Yəhudilərin əllərindən xilas olmaq üçün yalvardığını belə söyləməkdədirlər. (h. Cisri, a.k.ə., 650)
Onların bu inanclarını, Fəxrəddin Razinin bu beytləri çox gözəl bir şəkildə bildirməkdədir:
- Xristianlar yanında Hz. Məsihin vəziyyətinə çaşaram. Özünü, atası olmaq üzrə Allaha nisbət edirlər. Bununla birlikdə Yəhudilərin iddiasını qəbul edərək onlar tərəfindən xaça çəkilərək öldürülmüşdür, deyirlər. Bu söylədiklərinin doğru olduğu qəbul edilsə, o zaman görəsən atası nə edirdi deyə onlara soruşmalı. Əgər Yəhudilərin bu davranışına razı idisə, sizin bundan ötəri onlara təşəkkür etməniz; yox Allahın istəyinin əksinə olaraq Allahın oğulunu -haşa- öldürdülərsə üstünlük Yəhudilərdə demək olduğu üçün onlara ibadət etməniz lazımdır, deməli." (a.k.ə., 650-651)
Hz. İSANIN HƏYATDA OLMASI
Hz. İsa (ə.s.), nə asılmış, nə öldürülmüşdür. Cənabı Haqq onu azğın kafirlərin əlindən alıb, səmaya çıxarmışdır. Özündən əvvəl göyə çəkilən Hz. İdris (ə.s.) kimi hələ də həyatdadır. Və hər iki peyğəmbər də eyni həyatda yaşamaqdadır.
İSA PEYĞƏMBƏRLƏ ƏLAQƏDAR HİKMƏTLİ SÖZLƏR
Bir gün İblis, İsa (ə.s.)a görünüb:
- Ya İsa! La ilahə illəllah de!" deyə səslənmiş. İsa (ə.s.) da:
- Bu haqq sözdür. Onu söyləyərəm. Lakin sənin sözünə uyğun gələrək deyil, qarşılığını vermiş və "La ilahə illəllah" demiş.
Aliyyü'l-Havas deyərdi ki: İblis bununla Hz. İsanın özünə tabe olmasını istəmişdi. Lakin Hz. İsa bir peyğəmbər olaraq iblisə tabe olmaqdan günahsız olduğu üçün, onu rədd etdi və haqq olan sözü tövhidi haqq olaraq ifadə etdi.
* * *
Hz. İsa buyurmuş ki: Haqsız yerə, alçaqca deyilən bir sözə səbr edən bir qul on savab qazanar."
* * *
Rəvayət olunar ki, bir gün İsa (ə.s.) bir adama rast gəlmiş. Adamın gözləri bağlanmış, alaca xəstəliyinə tutulmuş, cüzzam və iflicdən oturaq olmuşdur. Onu bu halda görən İsa (ə.s.) özünə yaxınlaşdığı zaman onun: "insanların bir çoxunun tutulduğu xəstəliklərdən məni qorumuş olan Allaha həmd olsun." deyərək həmd etdiyini eşitmiş və soruşmuş: "Ey qul, Allahın səndən çevirmiş olduğu xəstəliklər nələrdir?" deyə. Adam da demiş ki: Rəbbim məni şəxsini, tanımamaq cəhalətindən qorudu və ilahi bacarıq xalatı ilə şərəfləndirdi."
İsa (ə.s.) də ona: "Doğru söylədin, əlini ver mənə" demiş. Adam əlini ona uzatmış. Özündəki xəstəlikdən bir şey qalmamış, üzü ən gözəl kəslərdən olmuş. Sonra İsa (ə.s.) səmaya çəkilənə qədər ondan ayrılmamış. Onunla birlikdə Allaha ibadət etmişdir.
* * *
İsa (ə.s.) deyərmiş ki:
- Alovun və torpağın yeyə bilmədiyi şeyi çoxaldın. Bunun nə olduğunu soruşmuşlar. O da: "yaxşılıq etməkdir" buyurmuş.
* * *
Hz. İsaya:
- Fitnənin ən böyüyü nədir? deyə soruşmuşlar.
- Alimin sürüşməsi və azmasıdır, deyə cavab vermişdir. Çünki onun azması və ayağının doğru yoldan sürüşməsi ilə aləm sarsılar. Cahillər bunu qənimət bilər. Öz üsyanlarına onları nümunə göstərərək, özlərinin haqlı olduğunu iddia edərlər...
* * *
Hz. İsa (ə.s.): "Donuza cövhər atmayın" demişdir. Elm, cövhərdən daha qiymətlidir, elmə müstehak olmayan kimsə isə, donuzdan daha alçaq və adidir.
* * *
Hz. İsa bir xütbə irad edərək belə demişdir:
- Ey İsrailoğulları, cahillərin yanında hikmət danışmayın. Çünki hikmətə zülmetmiş olarsınız. Hikməti əhlindən də əsirgəməyin. Əks halda hikmət əhlinə zülmetmiş olarsınız. Zalımı mükafatlandırmayın. Yoxsa fəzilətlər ayağa düşər..."
* * *
Hz. İsaya: "Nə olur, insanların qocaları gənclərindən daha çox ehtiraslı olurlar?" deyə soruşduqları zaman Hz. isa da:
- Çünki onlar, dünyadan gənclərin dadmadıqlarını dadmışlar," deyə cavab vermişdir.
* * *
İsa (ə.s.) ‘a soruşmuşlar:
- Tərbiyəni kimdən aldın? Cavablandırmış:
- Mən kimsədən tərbiyə almadım. Ancaq cahilin cəhalətini gördüm, ondan uzaq dayandım...
* * *
Hz. İsa (ə.s.)ın çox ədəbsiz olaraq bilinən bir insanın evindən çıxdığını görən Həvarilər:
- Ey Ruhullah! Sizin orada işiniz nə idi? deyə soruşmuşlar.
Hz. İsa da:
- Həkimin işi, xəstələrin olduğu yerdədir, deyə cavab vermişdir...
* * *
Rəvayətə görə İsrailoğullarından biri 40 il quldurluq etmişdi. Bir gün, yanında həvarilərdən biri olduğu halda, Hz. İsa (ə.s.) ilə qarşılaşdı. Adam: "Bu İsa Peyğəmbərdir. Bu da həvarilərindən bir şəxs. Artıq mən bunlara qatılaram, deyər və arxalarınca gedərəm. Lakin həvarinin yanında gedərkən: "Mənim kimi adi bir adam belə bir şəxsin yanında gedə bilərmi?" deyə də öz özünü tənqid edər. Digər tərəfdən həvari də: "Bu yol çox çətin heç kim bu yolu mənim yanımda gedə bilməz" deyər Hz. İsaya daha da yaxınlaşar. Bunlardan biri özünü alçaq, digəri də böyük görər. Buna görə Allahu Təala İsa (ə.s.)a vəhy edər:
- İkisinə də söylə, ikisinin də keçmişlərini sildim. Yenidən əmələ başlasınlar. Özünü bəyəndiyi üçün həvarinin ibadətini məhv etdim. Özünü kiçik gördüyü üçün də quldurun günahlarını bağışladım" buyurar.
İsa (ə.s.) vəziyyəti onlara bildirər. Qulduru da həvariləri arasına alar...
* * *
İsa (ə.s.) bir gün İsrailoğullarına soruşdu:
- Toxum harada bitər? Onlar da;
- Torpaqda bitər, dedilər. Hz. İsa (ə.s.) da:
- Sizə həqiqəti söyləyirəm. Hikmət də torpaq kimi zəlil və ayaqlar altında olan könüllərdə bitər, dedi.
* * *
Deyildi ki: İsa (ə.s.) qoca bir dəmirçinin qarşısında oturdu. Və:
- Allahım, bunun dünyadan əməlini kəs, deyə dua etdi. Bir də baxdı ki, adam cazibədarlığı artmış, bir kənarda oturmuşdu. Təbii ediləcək işlər də ortada qalmış. Bunu görən İsa (ə.s.):
- Ya Rəbb, bunun əməlini artır, deyə dua etmiş. Adam da təkrar cazibədar əlinə alaraq işinə başlamışdır. Bunun görə Hz. İsa, qocaya yaxınlaşaraq, nə üçün işi buraxdığını, sonra da niyə yenidən başladığını soruşdu. Qoca:
- Bir ara, qocaldım. Daha nə qədər çalışacaqsan? Artıq işi burax deyə xatirimdən keçdi. Və işi buraxdım. Sonra, yaşadığım müddətcə yeməyə ehtiyacın var. Belə dayanmaqla olmaz, deyə düşündüm və yenidən işə başladım...
İnsanları canlandıran əməldir, öldürən ümidsizlik...
* * *
Malik bin Dinar izah edir:
İsa (ə.s.) həvariləri ilə birlikdə bir it leşinin yanından keçirdi. Həvarilər:
- Bu nə murdar iy verir, dedilər. İsa (ə.s.):
- Nə parlaq dişləri var, dedi. İsa (ə.s.) onları həm qüsur axtarmaq surətiylə qeybət etməkdən saxlamaq, həm də nə olursa olsun bir şeyin mütləq surətdə yaxşı bir tərəfi ola biləcəyini, bu səbəblə qüsur araşdıracaq yerdə, yaxşı tərəfini tapıb söyləmənin doğru olacağını öyrətmək üçün belə danışmışdı.
* * *
İsa (ə.s.) bir ara Yəhudilərin arasına girdi. Özünə pis sözlər söyləməyə başladılar. O isə bunlara qarşı yaxşı və şirin danışdı. Özünə:
- Onlar sənə qarşı pis söyləyirlər. Sən isə, hələ yaxşı söyləyirsən, deyənlərə də:
- Hər kəs öz əmtəəsini satar... deyə cavab verdi.
* * *
Rəvayətə görə İsa (ə.s.) gördüyü bir adama:
- Nə edirsən? deyə soruşdu. Adam:
- İbadətlə məşğul oluram, dedi. İsa (ə.s.):
- Dolanışığını kim təmin edir? deyə soruşdu. Adam:
- Qardaşım təmin edir, dedi. İsa (ə.s.):
- Əsl abid qardaşındır, buyurdu.
* * *
İsa (ə.s.) həvarilərinə: "Yuxuda olan qardaşınızın məhrəm yerlərini küləyin açdığını görsəniz nə edərsiniz? deyə soruşdu. Həvarilər: "Örtər, bağlayarıq" dedilər. Hz. İsa: "Xeyr, bəlkə açar, yaxşıca ortaya çıxararsınız" deyincə həvarilər: "Sübhanallah, belə şey olar? Kim edər bunu?" Dedilər. İsa (ə.s.): "Sizdən birinizin din qardaşı haqqında bir söz söyləməsi və ya onun bir qüsurunu gördüyündə ona bir az daha əlavə edib söyləməsi, yatan adamın açılmış olan məhrəm yerini bir az daha açması kimidir." buyurdu.
4-)
Həzrəti Yusif (əleyhissalam)`ın olduğu dövrdə firon kim idi? Və Yusif (əleyhissalam) neçənci ildə və ya əsrdə Misirdə yaşadı?
5-)
Hz. Yunus peyğəmbər haqqında məlumat verərsiniz?
6-)
Tabutu səkinə və onu gün işığına çıxaracaq Hz. Mehdi haqqında.
8-)
Hz. İbrahimin oğulunu qurban etməsi.
9-)
İlk İnsan olan Hz.Adəm aleyhissalam oxuma və yazmağı bilirdi? İnsanlığın ilk dövrü vəhşi idi ?
10-)
Hz.Yusifə nəyə görə səcdə edilmişdi? Axi Allahdan başqasına səcdə edliməz.
