Kəbir isminin şərhi
38. Kəbir isminin şərhi:
O, Kibriya sahibidir. Kibriya isə, Zat'ın kamalından ibarətdir, ki, Zat'ın kamalı deyərkən də, varlığın kamalını qəsd edirəm. Varlığın kamalı isə, bu 2 şeyə, raci (qayıtmaqda, dönməkdə)'dir:
1. Əzəli və əbədi olaraq, davamlı olmasıdır. Əvvəli və sonrası olan hər varlıq isə, kəsik və nöqsandır.
Varlıq (ömür) müddəti uzanan insan üçün, "böyük", yəni, "yaşca kəbir/böyük" deyilir. Bununla, varlığının, uzun olduğu deyilmək istənilir. Lakin buna, yaş etibarı ilə, "əzim/böyük" deyilməz. "Kəbir" kəliməsi, "Əzim"in istifadə edilmədiyi yerlərdə istifadə edilir.
Davamlılığı məhdud da olsa, varlıq müddəti uzanan kimsə üçün "kəbir" deyilərsə; əzəli və əbədi olaraq daim olub, yoxluğu imkansız olan Zat'ın "kəbir" olması, əlbəttə, əvladır.
2. Onun varlığı, həqiqi varlıqdır ki, bütün varlıqlar, Onun varlığından sudur etməkdə (meydana gəlməkdə)'dir. Varlığı, (digər varlıqlara nəzərən deyil), yalnız özü cəhətindən tamamlanmış olana, "kamil" və "kəbir" deyilərsə; bütün mövcudatın varlığı Özündən olan Zat'ın kamil və kəbir olması, əvladır.
Tənbeh: Qullardan "kəbir" olan, kamal sifətlərinin yalnız özü ilə məhdud qalmayıb başqalarına da sirayət etdiyi kimsədir. Onunla oturub (duran) kimsələr, (mütləq) o kimsənin kamalından bir şey əldə edər. Qulun kamalı isə, ağlında, təqvasında və elmindədir. Bu halda, Allah qullarından "kəbir" olan:
~ alim;
~ müttəqi (təqva sahibi);
~ xalqı irşad edən;
~ nurları və elmlərindən istifadə edilməyə layiq olan öndər, saleh
kimsələrdir. Bundan dolayıdır ki, İsa (əleyhissəlam), belə buyurmuşdur:
"Kim, bilər və əməl edərsə, beləcə, səma mələkutunda (haşiyə), əzim olaraq çağırılar." (əbu Nuaym, "Hilyətu'l-Övliya", 6/93)
(əbu Həmid əl-Ğazzali, "əl-Maqsadu'l-Əsna fi şərh-i Əsmaillahi'l-Husna" əsərindən nəql)
---------------------
(Haşiyə:
Mələkut nədir?
https://suallarlaislam.com/.../m%C9%99l%C9%99kut-al%C9...)
-----------------------
Əlavələr:
"Kibriya, Mənim ridam; əzəmət isə, Mənim izarımdır." hədisi:
https://suallarlaislam.com/m%C9%99qal%C9%99/kibriya-m%C9%99nim-ridamdir-...
