Türklər haqqında hədislər-1

Türklər haqqında hədislər:

4096- Əbu Hureyrə (radiyallahu anh)'dan rəvayət edildiyinə görə, Nəbi (sallallahu aleyhi və səlləm) belə buyurmuşdur:

"Siz, ayaqqabıları qıldan olan bir qövmlə döyüşmədikcə, qiyamət qopmayacaqdır. Və siz gözləri kiçik bir qövmlə döyüşmədikcə qiyamət qopmayacaqdır."

----------------------

4097- əbu Hureyrə (radiyallahu anh)'dan rəvayət edildiyinə görə, Allah rəsulu (sallallahu aleyhi və səlləm) belə buyurmuşdur:

"Siz, gözləri kiçik, burunları qısa (vəya yastı) və üzləri qat-qat dəri ilə örtülmüş qalxanlar kimi (ətli) bir qövmlə döyüşmədikcə, qiyamət qopmayacaqdır. Və siz ayaqqabıları qıldan olan bir qövmlə döyüşmədikcə, qiyamət qopmayacaqdır."

----------------------

4098- Amr b. Tağlib (radiyallahu anh)'dan rəvayət edildiyinə görə, o:

Mən, Nəbi (sallallahu aleyhi və səlləm)'dən bu buyuruğu eşitdim demişdir:

"Üzləri geniş (enli) olan bir qövmlə döyüşməyiniz, şübhəsiz qiyamət əlamətlərindəndir. O qövmün üzləri qat-qat dəri ilə örtülmüş qalxanlar kimi (qalın və çox ətli)'dir. Qıldan ayaqqabı geyən bir qövmlə döyüşməyiniz də, şübhəsiz qiyamət əlamətlərindəndir."

-----------------------

4099- əbu Səid əl-Xudri (radiyallahu anh)'dan rəvayət edildiyinə görə, Allah rəsulu (sallallahu aleyhi və səlləm) belə buyurmuşdur:

"Siz, gözləri kiçik və üzləri geniş (yuvarlaq) bir qövmlə döyüşmədikcə, qiyamət qopmayacaqdır. Onların gözləri çəyirtgə gözləri kimi olub üzləri də qat-qat dəri ilə örtülmüş qalxan kimidir. Qıldan ayaqqabılar geyər, dəridən qalxan istifadə edər və atlarını xurma ağaclarına bağlayarlar."

Not: Heysəmi, "Məcmau'z-Zəvaid"də belə deyir:

"Bunun sənədi, həsəndir. Ravi Ammar b. Muhamməd haqqında ixtilaf vardır. Bu hədisi ibn Hibban, öz "Səhih"ində əl-Aməş yolu ilə rəvayət etmişdir."

(İbn Macə, Sünən tərcümə və şərhi, Kitabu'l-Fitən (Fitnələr kitabı): "Türk(lərlə döyüşmək) babı")

-----------------------------

İzahı:

Müəllifimiz ibn Macə'nin fərqli 2 sənədlə rəvayət etdiyi əbu Hureyrə (radiyallahu anh) hədisini:

• Buxari;

• Muslim;

• Tirmizi; və

• əbu Davud

da bənzər ləfzlərlə və fərqli sənədlərlə rəvayət etmişlərdir.

4098 no-lu Amr b. Tağlib (radiyallahu anh) hədisini, Buxari rəvayət etmişdir.

4099 no-lu əbu Səid əl-Xudri (radiyallahu anh) hədisi, ibn Hibban tərəfindən də rəvayət edilmişdir.

------------------------

Müəllifimiz ibn Macə, bu hədislərin Türklər haqqında varid olduğuna, babın başlığı ilə işarət etmişdir.

İbn Macə'nin rəvayət etdiyi hədislərdə, vəsfləri açıqlanan qövmün Türklər olduğuna dair bir qeyd olmasa da, Buxari, Muslim, əbu Davud və Nəsai'nin bəzi qeydlərində, bu qövmün Türklər olduğu qeydi mövcuddur. Belə ki:

• Buxari'nin "Cihad" kitabında açdığı: "Babu Qitali't-Turk"="Türklərlə döyüş babı" bölməsində, əbu Hureyrə (radiyallahu anh)'dan rəvayət etdiyi hədis belədir:

Allah rəsulu (sallallahu aleyhi və səlləm) belə buyurmuşdur:

"Siz, gözləri kiçik, üzləri qırmızı, burunları qısa (yastı) və üzləri qat-qat dəri ilə örtülmüş qalxanlar kimi (qalın, ətli) olan Türklərlə döyüşmədikcə, qiyamət qopmayacaqdır və siz, ayaqqabıları qıldan olan bir qövmlə döyüşmədikcə, qiyamət qopmayacaqdır."

• Muslim'in də, "Kitabu'l-Fitən" 18-ci babda rəvayət etdiyi əbu Hureyrə (radiyallahu anh) hədisi belədir:

Allah rəsulu (sallallahu aleyhi və səlləm) belə buyurmuşdur:

"Müsəlmanlar, Türklərlə döyüşmədikcə qiyamət qopmayacaqdır. Onlar, üzləri qat-qat dəri ilə örtülmüş qalxanlar kimi (qalın, ətli) olub qıldan libas geyən və qıl(dan olan) ayaqqabı ilə yeriyən bir qövmdür."

Bu hədisi, əbu Davud və Nəsai də rəvayət etmişlərdir.

Bu rəvayətlər, bu babdakı hədislərin Türklər haqqında varid olduğuna dəlalət edər. Bu səbəblədir ki, müəllifimiz ibn Macə də, Buxari, əbu Davud, Tirmizi kimi bu hədislərə aid babın başlığını bu şəkildə tərtib etmişdir.

Müsəlmanlar ilə Türklərdən olduğu başa düşülən bəhs mövzusu qövm arasında baş verəcəyi bir möcüzə mahiyyətində xəbər verilən döyüşün, indiyə qədər meydana gəlib-gəlmədiyinə dair elm əhlinin görüşünü iləridə ələ alacağımız üzərə, indi, hədislərdə keçən bəzi kəlimələri açıqlayaq:

Hədislər, o qövmün ayaqqabılarının qıldan olduğunu ifadə edir.

1. "Avnu'l-Məbud şərh-u Sunən-i əbu Davud" müəllifi Əzimabadi, bu xüsusla bağlı olaraq bu məlumatları vermişdir:

İmam Qurtubi, "Təzkirə" əsərində belə demişdir:

"Onlar, tüklərdən hazırlanmış iplikdən libas düzəltdikləri kimi, ayaqqabı da düzəldərlər. Hədisin açıq mənası budur.

Bu cümlədən məqsəd, bu da ola bilər:

Onlar, saçlarını o qədər uzadarlar ki, gur və uzun saçları, bayağı libas kimi vücudlarını örtər və ayaqlarına qədər düşdüyü üçün, ayaqqabıları qıldandır təbiri istifadə edilmişdir.

Lakin birinci məna, açıq olanıdır."

2. İmam Cəlaləddin Suyuti isə, belə deyir:

"Qəsd edilən məna, birinci mənadır. Çünki o qövmün ölkəsi, soyuqdur. Başqa geyimlər, onlara uyğun düşməz."

3. Molla Əli əl-Qari'nin görüşü belədir:

"Yəni onlar, çarıq geyərlər. Çarıqlar tabaqlanmış dəridən olduğu üçün, qıldan ayaqqabı təbiri istifadə edilmişdir.

4. Nəvəvi isə, belə deyir:

"Onlar, qıldan hazırlanmış ayaqqabılar geyərlər. Bizim dövrümüzdə də, onlar, bu növ ayaqqabılar geyirlər."

-------------------------

Zülf: Əzləf'in cəm halıdır. Zələf kökündən alınmışdır.

Zələf: "burunun qısalığı və yastılığı"dır.

Məcann: Micənn'in cəm halıdır.

"Qalxanlar" deməkdir.

Mutraqa: "Qat-qat dəri ilə örtülmüş" deməkdir. Bir qövlə görə də: "üzü dəri ilə örtülmüş" deməkdir.

Nəvəvi belə deyir:

"O qövmün üzlərinin qat-qat dəri ilə örtülmüş qalxanlara bənzədilməsindən məqsəd:

• üzlərinin genişliyi;

• üzlərinin yuvarlaqlığı; və

• yanaq yumrularının yüksəkliyi

etibarı ilə, zikr edilən qalxanlara bənzədilməsidir."

Molla Əli al-Qari də:

"Üzləri geniş və yuvarlaq olduğu üçün, qalxanlara bənzədilmiş və qalın olub çox ətli olduğu üçün də, qat-qat dəri ilə örtülmüş qalxanlara bənzədilmişdir." demişdir.

-------------------------

Cərad: "Çəyirtkə" deməkdir.

Hədəq: "Çəyirtkənin göz bəbəyi"dir.

-------------------------

Bu hədislərdə xəbər verilən döyüş baş vermişmidir yoxsa hələ gerçəkləşməmişdir?

Bu xüsusla bağlı olaraq, Qurtubi, icmal olaraq belə deyir:

"617-ci ilin 5-ci ayında, İslam torpaqlarına hücum edən Tatar orduları, Xorasan bölgəsindəkiləri qılıncdan keçirtdilər. Sasan oğulları torpaqlarının altını üstünə çevirdilər. Nəşavər şəhərini yandırıb yıxdılar. Rey, Qəzvin, Ərdəbil, Marağa və Azərbaycan bölgələrini istila edərək, xalqını qətl etdilər. Ancaq mağaralara sığına bilənlər qurtuldular.

Bu torpaqlarda mövcud olan əşraf (şərəfli) və alimləri öldürdülər. Qadınları və uşaqları öldürməkdən də geri qalmadılar. İsfahan və ətrafını da yandırdılar. Atlarını məscidlərin sütunlarına bağladılar..."

Bədrəddin əl-Ayni (əl-Hənəfi) də, Buxari üzərinə yazdığı şərhdə (Umdətu'l-Qari əsərində), buna bənzər məlumatlar vermişdir.

Xülasə, xəbər verilən döyüş, Tatar (monqol) ordularının etdiyi təxribat ola bilər. Allahu alim...

Read 2 times
In order to make a comment, please login or register