Şəbəkə marketinqi haramdır?

Salam. Sualım son zamanlar biznes dünyasında yeni bir axın sayılan Şəbəkə Marketinqi haqqında olacaq. Bir çox dini mənbələrdə bu tip ticarəti haram, digərlərində isə heç bir haram olmayan bir biznes kimi qələmə verirlər. Səbəb bəzi mənbələrdə ŞM-ni Piramida sistemləri ilə qarışdırılmasıdır. Halbuki ŞM tövsiyyə əsasında qurulan ticarətdir. Sizin buna münasibətiniz? Minnətdaram.

Dear Brother / Sister,

İslamın qadağan etdiyi faiz, aldatma, haqsız yerə başqasının malını yemə, qumar yoluyla qazanc və ya içki, donuz əti kimi haram malların satışı olmadığı müddətcə, hiylə qarışmırsa, israfı və lüks istehlakı da təşviq etmirsə internet üzərindən və ya başqa bir yolla ticarətə haram deyə bilmərik.

Sualda keçən sistemə gəlincə. Sistemin görə bildiyimiz qədəriylə İslami baxımdan qorxuları bunlardır:

1- Sistem, insanları, çoxlu üzv tap, sonra əlinin altındakılar işləsin, ömürünün sonuna qədər nizamlı gəlirin olsun deyərək tənbəlliyə itələyir. Millətə faydalı heç bir istehsal yoxdur.

2- Alınan xidmət və ya məhsuldan istəməmə haqqınız yoxdur. İslami ticarətin qaydası məhsulun alarkən əldə olması, xüsusiyyətlərinin müəyyən olması qaydasına da uyğun gəlmir.

3- Üzvlər, üzv tapdıqca pul qazana bilir amma əslində ən böyük pulu, dəyişik ölkələrdə qurulmuş yalançı şirkət qazanır. Əldə edilən gəlirin heç bir hissəsi ölkəmizdə vergi olaraq ödənmir. Hər əməliyyat internet üzərindən edilir. Milli sərmayə və təcrübə qeyri-qanuni yollarla, xarici əllərə köçürülür.

Sistemin işiylə əlaqədar edilən şərhlərə görə, alınan obyekt naməlum, daha da əhəmiyyətlisi "sistemdən çıxmaq istəyən heç bir şey ala bilmir"; bu da deməkdir ki, aldığı bir şey yoxdur, əməliyyat saxtadır. Bu halda belə bir əməliyyat caiz olmaz.

 

Prof. Dr. Heyrətdin Karaman

Suallarla İslam